EnergyX khánh thành nhà máy chiết xuất lithium tại Texas — Mỹ quyết tâm thoát phụ thuộc Trung Quốc về pin xe điện

Theo CleanTechnica, công ty EnergyX vừa chính thức khánh thành nhà máy trình diễn mang tên Project Lonestar tại thị trấn Hooks, bang Texas (Mỹ) vào ngày 26/03/2026. Đây là cơ sở sản xuất lithium cấp pin (battery-grade lithium) ngay trên lãnh thổ Hoa Kỳ, đánh dấu một bước ngoặt quan trọng trong nỗ lực giảm phụ thuộc vào chuỗi cung ứng lithium do Trung Quốc chi phối.

Công nghệ chiết xuất lithium trực tiếp — bước đột phá của EnergyX

Nhà máy Project Lonestar sử dụng hệ thống chiết xuất lithium trực tiếp (Direct Lithium Extraction — DLE) độc quyền của EnergyX, được đặt tên là "GET-Lit". Hệ thống này kết hợp nhiều công nghệ tiên tiến bao gồm hấp phụ (adsorption), chiết xuất dung môi (solvent extraction) và màng chọn lọc kết hợp điện thẩm tách (electrodialysis). Đặc biệt, quy trình tận dụng năng lượng địa nhiệt để giảm chi phí vận hành.

Ở giai đoạn trình diễn hiện tại, nhà máy có công suất sản xuất khoảng 250 tấn lithium carbonate tương đương (LCE) mỗi năm. Tuy nhiên, EnergyX đặt mục tiêu mở rộng quy mô lên tới 100.000 tấn hoặc hơn mỗi năm trong tương lai — một con số đủ lớn để tạo ra tác động thực sự đến thị trường lithium toàn cầu.

Tại sao Mỹ cần tự sản xuất lithium?

Hiện nay, Trung Quốc đang kiểm soát từ 70% đến 75% công suất tinh chế lithium trên toàn thế giới. Điều này có nghĩa là ngay cả khi lithium thô được khai thác tại Úc, Chile hay Argentina, phần lớn vẫn phải gửi sang Trung Quốc để tinh chế thành dạng cấp pin trước khi đưa vào sản xuất.

EnergyX nhấn mạnh rằng dự án này giúp giải quyết tình trạng "phụ thuộc mang tính cấu trúc vào Trung Quốc đối với hóa chất lithium cấp pin" — một vấn đề không chỉ ảnh hưởng đến ngành xe điện mà còn đến an ninh quốc phòng.

Thượng nghị sĩ Ted Cruz cũng lên tiếng ủng hộ, khẳng định nhà máy này sẽ "củng cố an ninh năng lượng và khả năng sẵn sàng quốc phòng của Mỹ bằng cách cung cấp vật liệu quan trọng cho pin sử dụng trong công nghệ quân sự then chốt".

Nguồn vốn và đối tác chiến lược

Project Lonestar nhận được sự hỗ trợ tài chính từ nhiều nguồn:

• Khoản tài trợ 5 triệu USD (khoảng 125 tỷ VND) từ Bộ Năng lượng Mỹ (DOE) vào tháng 7/2023, nằm trong chương trình tài trợ chiết xuất lithium của cơ quan này.
• Vốn đầu tư tư nhân từ các công ty Hàn Quốc, bao gồm Elohim Partners và IMM Investment Global (tháng 10/2023).
• Quan hệ đối tác chiến lược với POSCO — một trong những nhà sản xuất pin lớn của Hàn Quốc.

Sự tham gia của các nhà đầu tư Hàn Quốc và POSCO cho thấy xu hướng liên minh giữa Mỹ và các đồng minh châu Á nhằm xây dựng chuỗi cung ứng pin xe điện không phụ thuộc vào Trung Quốc.

Ý nghĩa với thị trường Việt Nam

Đối với Việt Nam — nơi thị trường xe điện đang tăng trưởng mạnh mẽ nhờ VinFast và các hãng xe điện Trung Quốc — cuộc đua sản xuất lithium nội địa tại Mỹ mang lại nhiều hàm ý đáng chú ý:

• Đa dạng hóa nguồn cung: Khi nhiều quốc gia cùng sản xuất lithium, giá thành pin xe điện có thể giảm trong dài hạn, giúp xe điện trở nên phải chăng hơn cho người tiêu dùng Việt Nam.
• Bài học về an ninh chuỗi cung ứng: Việt Nam cũng đang phụ thuộc đáng kể vào linh kiện pin nhập khẩu. Việc Mỹ đẩy mạnh sản xuất lithium nội địa là lời nhắc nhở về tầm quan trọng của việc phát triển chuỗi cung ứng trong nước.
• Cơ hội hợp tác: VinFast đã có nhà máy tại Mỹ, và nguồn lithium nội địa mới có thể mở ra cơ hội cho VinFast tiếp cận nguyên liệu pin ngay tại thị trường Bắc Mỹ.

Song song với phát triển xe điện, việc mở rộng mạng lưới trạm sạc tại Việt Nam cũng là yếu tố then chốt để thúc đẩy quá trình chuyển đổi xanh.

Tổng kết

Nhà máy Project Lonestar của EnergyX tuy mới ở giai đoạn trình diễn với công suất khiêm tốn, nhưng đại diện cho một xu hướng lớn: các quốc gia phương Tây đang nghiêm túc xây dựng chuỗi cung ứng lithium độc lập. Nếu công nghệ DLE của EnergyX chứng minh được hiệu quả ở quy mô lớn, đây có thể là bước ngoặt giúp giảm giá pin xe điện và thúc đẩy quá trình chuyển đổi sang giao thông xanh trên toàn cầu — bao gồm cả Việt Nam.

Nguồn: CleanTechnica