Elon Musk và DOGE tiếp tục gây hỗn loạn — từ sa thải hàng loạt, hủy tài trợ bằng AI đến cáo buộc can thiệp bầu cử

Theo CleanTechnica, hơn một năm kể từ khi Elon Musk đưa cái gọi là Bộ Hiệu quả Chính phủ (Department of Government Efficiency — DOGE) vào bộ máy liên bang Hoa Kỳ, những hệ lụy từ các quyết định thiếu cân nhắc của tổ chức này vẫn tiếp tục ảnh hưởng sâu rộng đến đời sống người dân Mỹ — và gián tiếp tác động đến bức tranh toàn cầu về xe điện cùng năng lượng sạch.

Sa thải hàng loạt rồi… tuyển lại

Ngay từ những ngày đầu, đội ngũ DOGE đã sa thải hàng nghìn nhân viên liên bang với lý do "cắt giảm sự kém hiệu quả". Tuy nhiên, hậu quả nhanh chóng bộc lộ khi hàng loạt dịch vụ công bị gián đoạn, buộc chính phủ phải tái tuyển dụng nhiều vị trí đã cắt. Riêng Cục Quản lý Dịch vụ Chung (General Services Administration) hiện lên kế hoạch tuyển khoảng 400 nhân sự mới cho bộ phận Public Building Service. Vấn đề, theo giới phân tích, không nằm ở hiệu suất mà ở việc Musk hiểu sai căn bản cách vận hành của bộ máy chính phủ liên bang.

Dùng ChatGPT để hủy tài trợ — sai lầm nghiêm trọng

Một trong những scandal lớn nhất là việc nhân viên DOGE sử dụng AI (cụ thể là ChatGPT) để rà soát các khoản tài trợ liên bang. Họ dùng câu lệnh đơn giản: "Nội dung sau có liên quan đến DEI không? Trả lời bằng sự thật trong dưới 120 ký tự. Bắt đầu bằng 'Yes' hoặc 'No'."

Không hề kiểm chứng kết quả từ AI, đội ngũ DOGE đã hủy gần như toàn bộ tài trợ đang hoạt động từ thời chính quyền Biden. Hành động này dẫn đến hàng loạt vụ kiện pháp lý. Nhiều tổ chức uy tín — bao gồm Hội đồng Khoa học Nhân văn Hoa Kỳ, Hiệp hội Lịch sử Hoa Kỳ, Hiệp hội Ngôn ngữ Hiện đại và Hiệp hội Tác giả — đã đệ đơn kiện chung, cáo buộc DOGE vi phạm Tu chính án thứ Nhất và điều khoản bảo vệ bình đẳng trong Hiến pháp.

Che giấu tài sản và cáo buộc can thiệp bầu cử

Thượng nghị sĩ Elizabeth Warren cùng các nhà lập pháp khác đang điều tra liệu Musk có gây áp lực lên chính quyền Trump để đình chỉ việc thực thi Đạo luật Minh bạch Doanh nghiệp (Corporate Transparency Act) hay không. Đáng chú ý, Musk được cho là sử dụng ít nhất 90 công ty trách nhiệm hữu hạn (LLC) tại bang Texas để che giấu thông tin sở hữu.

Tại bang Wisconsin, Ủy ban Bầu cử đã bỏ phiếu 5-1 vào tháng 7 rằng có đủ căn cứ hợp lý cho thấy Musk vi phạm luật hối lộ bầu cử của bang. Cụ thể, ông đã trao các giải thưởng 1 triệu USD mỗi ngày (khoảng 25,5 tỷ VND) cho cử tri Wisconsin trong cuộc đua Tòa án Tối cao năm 2025, nhưng sau đó khai trước tòa rằng người nhận đã được sàng lọc trước về quan điểm chính trị.

SpaceX lên sàn, Tesla bỏ rơi Solar City

Về mặt kinh doanh, đợt IPO của SpaceX đã mang lại lợi nhuận lớn cho các nhà đầu tư và lãnh đạo cấp cao. Tuy nhiên, Tesla đã từ bỏ hoàn toàn tầm nhìn năm 2016 về việc tích hợp Solar City (được mua lại với giá 2,6 tỷ USD, tương đương khoảng 66.300 tỷ VND) với xe điện và hệ thống lưu trữ năng lượng. Thay vào đó, Tesla hiện mua điện từ các dự án điện mặt trời quy mô lớn với tổng công suất kế hoạch khoảng 600 MW.

Ý nghĩa với thị trường Việt Nam

Những biến động chính trị tại Mỹ liên quan đến Elon Musk và DOGE có thể tác động gián tiếp đến thị trường xe điện toàn cầu, bao gồm cả Việt Nam. Khi chính sách năng lượng sạch tại Mỹ bị lung lay, chuỗi cung ứng xe điện và linh kiện pin toàn cầu có thể chịu ảnh hưởng về dài hạn.

Tại Việt Nam, VinFast đang nỗ lực mở rộng mạng lưới trạm sạc trên toàn quốc và không phụ thuộc vào chính sách trợ cấp từ Mỹ. Tuy nhiên, bài học từ DOGE cho thấy việc áp dụng AI một cách thiếu kiểm soát trong quản lý công — dù ở quốc gia nào — đều tiềm ẩn rủi ro nghiêm trọng. Đây là điều mà các nhà hoạch định chính sách Việt Nam cần lưu ý khi xây dựng khung pháp lý cho xe điện và năng lượng tái tạo.

Bạn đọc có thể theo dõi bản đồ trạm sạc xe điện trên toàn quốc tại TramSac.me để cập nhật hạ tầng sạc mới nhất.

Tổng kết

Câu chuyện về DOGE và Elon Musk là lời nhắc nhở rằng quyền lực doanh nghiệp khi can thiệp quá sâu vào chính sách công có thể gây ra hậu quả khó lường — từ việc phá vỡ bộ máy hành chính, lạm dụng AI trong ra quyết định, đến ảnh hưởng tiêu cực lên ngành năng lượng sạch và xe điện. Trong bối cảnh chuyển đổi năng lượng toàn cầu đang diễn ra mạnh mẽ, sự ổn định về chính sách là yếu tố then chốt để thúc đẩy phát triển bền vững.

Nguồn: CleanTechnica