Elon Musk âm thầm mua công ty tuabin khí đốt trị giá 1 tỷ USD để cấp điện cho Grok

Theo Electrek, Elon Musk — người từng được xem là biểu tượng của năng lượng tái tạo với Tesla và SolarCity — vừa âm thầm hoàn tất thương vụ mua lại APR Energy, một công ty chuyên vận hành tuabin khí đốt và động cơ diesel di động có trụ sở tại Jacksonville, Florida (Mỹ). Thương vụ trị giá khoảng 25.000 tỷ VND (1 tỷ USD) này được thực hiện hoàn toàn trong im lặng, không có bất kỳ thông báo công khai nào.

Chi tiết thương vụ và mục đích sử dụng

Thông tin về vụ mua bán chỉ được phát hiện thông qua hồ sơ gửi tới Ủy ban Thương mại Liên bang Mỹ (FTC). Cụ thể, một cổ đông thiểu số đã nhận được khoảng 1.260 tỷ VND (50,4 triệu USD) cho 5% cổ phần, từ đó giới phân tích tính ra tổng giá trị thương vụ vào khoảng 1 tỷ USD. FTC đã phê duyệt giao dịch (mã số 20261350) vào ngày 14/5/2026.

APR Energy sở hữu đội tuabin khí đốt gắn trên rơ moóc cùng các động cơ piston chạy diesel và khí thiên nhiên, với tổng công suất phát điện vượt 1 GW. Điểm mạnh của hệ thống này là khả năng đạt công suất tối đa chỉ trong chưa đầy 10 phút và có thể lắp đặt trong vài ngày — nhanh hơn rất nhiều so với các nhà máy điện truyền thống cần hàng năm để xin phép và xây dựng.

Trước đó, APR Energy thuộc sở hữu của Fortress Investment Group, đơn vị đã mua lại tài sản của công ty vào cuối năm 2024 và đổi tên thành New APR Energy LLC trước khi bán lại cho Musk.

Mục đích chính của thương vụ là cung cấp điện cho Colossus và Colossus 2 — hai siêu máy tính đặt tại Memphis, Tennessee, nơi huấn luyện và vận hành chatbot AI Grok của xAI, công ty trí tuệ nhân tạo do Musk sáng lập.

Tranh cãi về môi trường và sức khỏe cộng đồng

Thương vụ này càng làm dấy lên những lo ngại vốn đã âm ỉ từ lâu. Các tuabin khí đốt mà xAI vận hành không phép tại khu vực Nam Memphis có khả năng phát thải hơn 2.000 tấn oxit nitơ (nitrogen oxides — chất gây ô nhiễm tạo sương mù quang hóa) mỗi năm.

Đáng chú ý, Boxtown — khu dân cư có đông người Mỹ gốc Phi nằm gần nhất cơ sở này — đang đối mặt với nguy cơ ung thư cao gấp 4 lần mức trung bình toàn quốc. Nhiều tổ chức bảo vệ môi trường và quyền dân sự như NAACP, Trung tâm Luật Môi trường miền Nam (Southern Environmental Law Center) và Earthjustice đã khởi kiện theo Đạo luật Không khí Sạch (Clean Air Act).

Tuy nhiên, Bộ Tư pháp Mỹ đã can thiệp để cho phép cơ sở tiếp tục hoạt động, viện dẫn lý do an ninh quốc gia.

Mâu thuẫn với hình ảnh "xanh" của Musk

Việc Musk — người từng giữ chức chủ tịch SolarCity (sau sáp nhập vào Tesla) và liên tục quảng bá tầm nhìn về một "nền kinh tế điện mặt trời" — lại mua hẳn một công ty nhiên liệu hóa thạch đã gây ra làn sóng chỉ trích mạnh mẽ. Đáng chú ý, Tesla đã âm thầm bỏ từ "bền vững" (sustainable) khỏi tuyên bố sứ mệnh của mình vào tháng 12/2025, như một dấu hiệu cho thấy sự thay đổi trong ưu tiên chiến lược.

Động thái này cho thấy cơn khát năng lượng khổng lồ của các trung tâm dữ liệu AI đang buộc ngay cả những người ủng hộ năng lượng sạch nhiệt thành nhất phải quay sang nhiên liệu hóa thạch khi cần mở rộng nhanh chóng.

Ý nghĩa với thị trường Việt Nam

Câu chuyện của Musk đặt ra bài học quan trọng cho Việt Nam — nơi đang đồng thời phát triển cả hạ tầng xe điện lẫn các trung tâm dữ liệu. Khi nhu cầu điện cho AI và xe điện cùng tăng vọt, việc đảm bảo nguồn cung năng lượng sạch và bền vững sẽ là thách thức then chốt.

Tại Việt Nam, mạng lưới trạm sạc xe điện đang mở rộng nhanh chóng, đặc biệt với sự dẫn dắt của VinFast. Tuy nhiên, nếu điện cung cấp cho các trạm sạc vẫn chủ yếu đến từ nhiệt điện than, thì lợi ích môi trường thực sự của xe điện sẽ bị giảm đi đáng kể. Việc phát triển song song năng lượng tái tạo và hạ tầng sạc là điều cần thiết để Việt Nam không rơi vào nghịch lý tương tự như Musk — dùng nhiên liệu bẩn để vận hành công nghệ "sạch".

Tổng kết

Thương vụ mua APR Energy của Elon Musk phơi bày một thực tế phũ phàng: cuộc đua AI đang ngốn điện với tốc độ nhanh hơn khả năng mở rộng của năng lượng tái tạo, buộc ngay cả những nhân vật biểu tượng nhất của phong trào năng lượng sạch phải thỏa hiệp. Đây là lời cảnh tỉnh cho cả ngành công nghiệp xe điện toàn cầu — bao gồm Việt Nam — rằng quá trình chuyển đổi xanh chỉ thực sự có ý nghĩa khi toàn bộ chuỗi cung ứng năng lượng đều sạch.

Nguồn: Electrek