Đức muốn buộc các công ty cho thuê scooter điện phải chịu trách nhiệm bồi thường tai nạn

Theo Electrek, Bộ Tư pháp và Bảo vệ Người tiêu dùng Liên bang Đức đang soạn thảo một dự luật mới nhằm siết chặt quản lý dịch vụ cho thuê scooter điện (e-scooter). Theo đó, các nhà vận hành dịch vụ cho thuê như Lime và Bolt sẽ phải chịu trách nhiệm trực tiếp đối với các thiệt hại do phương tiện của họ gây ra — một bước chuyển lớn trong cách quản lý loại hình di chuyển vi mô (micromobility) đang ngày càng phổ biến tại châu Âu.

Nội dung chính của dự luật

Theo quy định hiện hành tại Đức, khi xảy ra tai nạn liên quan đến scooter điện cho thuê, nạn nhân phải tự chứng minh lỗi thuộc về người điều khiển phương tiện. Điều này tạo ra một lỗ hổng pháp lý nghiêm trọng: trong nhiều trường hợp, người lái bỏ trốn khỏi hiện trường hoặc không thể xác định danh tính, khiến nạn nhân không được bồi thường.

Dự luật mới đề xuất áp dụng nguyên tắc trách nhiệm nghiêm ngặt (strict liability) đối với các công ty cho thuê scooter điện với tư cách là chủ sở hữu phương tiện đã đăng ký. Cụ thể:

• Các nhà vận hành cho thuê sẽ chịu trách nhiệm trực tiếp về thiệt hại do phương tiện gây ra
• Người lái được giả định là có lỗi trừ khi họ tự chứng minh ngược lại
• Phạm vi trách nhiệm mở rộng đến cả những nguy hiểm phát sinh từ việc đỗ xe bừa bãi, chặn lối đi trên vỉa hè
• Quy định áp dụng cho scooter điện cho thuê và xe tự cân bằng, nhưng không áp dụng cho xe đạp điện (e-bike)

Bộ Tư pháp Đức nêu rõ nguyên tắc cốt lõi: "Các công ty thu lợi nhuận từ dịch vụ di chuyển vi mô dùng chung cũng phải gánh chịu những rủi ro mà dịch vụ đó tạo ra."

Những con số đáng chú ý

Số liệu thống kê cho thấy mức độ nghiêm trọng của vấn đề. Số lượng scooter điện được bảo hiểm tại Đức đã tăng mạnh từ khoảng 180.000 chiếc vào năm 2020 lên gần 1 triệu chiếc vào năm 2023. Song song với đó, số vụ khiếu nại bồi thường thiệt hại từ bên thứ ba cũng tăng từ khoảng 1.150 lên 5.000 vụ mỗi năm.

Đặc biệt đáng lưu ý là scooter cho thuê chỉ chiếm 20% tổng số scooter được bảo hiểm, nhưng lại chiếm tới 40% tổng số vụ khiếu nại bảo hiểm — gấp đôi so với tỷ lệ phương tiện, cho thấy rủi ro tai nạn từ scooter cho thuê cao hơn đáng kể so với scooter sở hữu cá nhân.

Xu hướng siết chặt trên toàn châu Âu

Động thái của Đức nằm trong xu hướng chung tại châu Âu trong việc quản lý chặt hơn dịch vụ scooter điện cho thuê. Paris đã loại bỏ hoàn toàn scooter cho thuê từ năm 2023. Madrid thu hồi giấy phép của các nhà vận hành vào năm 2024. Prague gỡ bỏ scooter dùng chung vào năm 2026. Brussels dự kiến loại bỏ dịch vụ này vào năm 2027.

Tuy nhiên, thay vì cấm hoàn toàn như các thành phố trên, Đức chọn hướng tiếp cận buộc doanh nghiệp chịu trách nhiệm tài chính — một giải pháp vừa bảo vệ quyền lợi người dân vừa duy trì dịch vụ di chuyển xanh.

Ý nghĩa với thị trường Việt Nam

Tại Việt Nam, dịch vụ cho thuê xe điện hai bánh vẫn còn ở giai đoạn sơ khai, nhưng xe máy điện đang phát triển nhanh chóng nhờ các thương hiệu như VinFast, Yadea hay Dat Bike. Khi thị trường mở rộng, các dịch vụ chia sẻ phương tiện điện (shared micromobility) chắc chắn sẽ xuất hiện nhiều hơn tại các đô thị lớn như Hà Nội và TP.HCM.

Bài học từ Đức cho thấy việc xây dựng khung pháp lý rõ ràng ngay từ đầu là vô cùng quan trọng. Các nhà quản lý Việt Nam có thể tham khảo mô hình trách nhiệm nghiêm ngặt để bảo vệ người tham gia giao thông, đồng thời đảm bảo các doanh nghiệp cung cấp dịch vụ phải chịu trách nhiệm về an toàn phương tiện và hành vi đỗ xe của người dùng. Song song với đó, việc phát triển hạ tầng trạm sạc đồng bộ cũng là yếu tố then chốt để hệ sinh thái xe điện vận hành hiệu quả và an toàn.

Tổng kết

Dự luật mới của Đức đánh dấu một bước tiến quan trọng trong quản lý dịch vụ scooter điện cho thuê — buộc doanh nghiệp phải gánh chịu rủi ro thay vì đẩy trách nhiệm sang nạn nhân. Đây là hướng đi cân bằng hơn so với lệnh cấm hoàn toàn, và có thể trở thành hình mẫu cho nhiều quốc gia khác, bao gồm cả Việt Nam, khi dịch vụ di chuyển vi mô bằng điện ngày càng phổ biến.

Nguồn: Electrek