Donut Lab tiếp tục gây bí ẩn với pin thể rắn — sạc 0-80% chỉ trong 4,5 phút, không dùng lithium

Theo CleanTechnica, sau thông báo gây chấn động tại CES về pin thể rắn (solid-state battery) sản xuất thương mại đầu tiên, Donut Lab — startup công nghệ pin đến từ Phần Lan — tiếp tục khiến giới chuyên gia bối rối khi công bố hàng loạt kết quả kiểm tra từ bên thứ ba, chứng minh sản phẩm là thật nhưng vẫn chưa ai giải thích được cơ chế hoạt động của nó.

Chiến dịch "I Donut Believe" — phản击 sự hoài nghi bằng dữ liệu

Để đáp trả làn sóng nghi ngờ từ ngành công nghiệp pin, Donut Lab đã triển khai chương trình mang tên "I Donut Believe" — mỗi tuần công bố một kết quả kiểm tra độc lập từ phòng thí nghiệm bên thứ ba. CEO Marko Lehtimäki giải thích lý do không công bố tất cả kết quả cùng lúc: "Sự hoài nghi càng lớn, việc huy động vốn để mở rộng sản xuất càng khó. Nếu chúng tôi đưa ra toàn bộ dữ liệu xác nhận ngay lập tức, người ta sẽ chỉ chuyển sang nghi ngờ điều khác."

Kết quả kiểm tra ấn tượng

Các bài kiểm tra từ bên thứ ba đã cho thấy những kết quả vượt xa pin lithium-ion truyền thống:

• Sạc siêu nhanh ở tốc độ 11C: đạt 0-80% chỉ trong 4,5 phút — nhanh hơn nhiều lần so với bất kỳ pin thương mại nào hiện có trên thị trường
• Hoạt động an toàn ở 100°C: pin vẫn vận hành bình thường ở nhiệt độ cực cao và phục hồi khả năng sạc khi trở về nhiệt độ phòng
• Không cháy nổ: khi bao bì bị phá hủy, kết quả cho thấy đây là pin thể rắn thực sự, không sử dụng chất điện giải lỏng
• Xả chậm: loại trừ khả năng đây là siêu tụ điện (supercapacitor)
• Sạc xe mô tô Verge ở tốc độ 5C chỉ bằng làm mát không khí, không cần hệ thống tản nhiệt chất lỏng

Thông số kỹ thuật gây sốc

Donut Lab tuyên bố pin của họ đạt mật độ năng lượng 400 Wh/kg (đã bao gồm vỏ đóng gói) — con số vượt trội so với mức 250-300 Wh/kg của pin lithium-ion tốt nhất hiện nay. Đáng chú ý hơn, pin này không sử dụng lithium, cobalt hay nickel mà được chế tạo từ các vật liệu phổ biến và dồi dào trong tự nhiên.

Tác giả bài viết gốc, Christopher Arcus, đã so sánh đường cong điện áp sạc của pin Donut Lab với pin NMC lithium-ion và pin sodium-ion Naxtra, nhận thấy: "Không có đường cong điện áp nào khớp chính xác" — cho thấy đây là công nghệ khác biệt hoàn toàn so với các hóa học pin đã biết.

Bí ẩn chưa có lời giải

Điều khiến giới khoa học bối rối nhất là Donut Lab dường như đã phá vỡ quy luật đánh đổi (trade-off) trong công nghệ pin. Thông thường, pin có mật độ năng lượng cao sẽ khó sạc nhanh, pin sạc nhanh sẽ có tuổi thọ chu kỳ thấp, và pin hoạt động ở nhiệt độ cao sẽ kém an toàn. Donut Lab tuyên bố đạt được tất cả cùng lúc.

Về tuổi thọ chu kỳ, tốc độ sạc 11C cho phép thực hiện 144 chu kỳ mỗi ngày, tương đương hơn 52.700 chu kỳ mỗi năm — giúp việc kiểm chứng tuổi thọ pin trở nên khả thi trong thời gian ngắn thay vì phải chờ 20 năm như pin thông thường.

Phân tích cho thấy pin có thể sử dụng chất điện giải polymer hoặc vật liệu dạng "đất sét" (clay-like electrolyte) — nhưng đây vẫn chỉ là phỏng đoán. Dựa trên việc Donut Lab đã mua lại Nordic Nano và các kết quả xác nhận từ bên thứ ba, tác giả Christopher Arcus nhận định rằng việc phủ nhận năng lực kỹ thuật của công ty là thiếu cơ sở, dù cơ chế hoạt động chính xác vẫn còn là ẩn số.

Ý nghĩa với thị trường Việt Nam

Nếu công nghệ pin của Donut Lab được chứng minh là khả thi ở quy mô thương mại, tác động đến thị trường xe điện toàn cầu — bao gồm Việt Nam — sẽ là rất lớn. Pin không cần lithium, cobalt hay nickel sẽ giúp giảm đáng kể chi phí sản xuất và giảm phụ thuộc vào chuỗi cung ứng khoáng sản vốn đang bị thắt chặt.

Với VinFast đang mở rộng mạnh mẽ và mạng lưới trạm sạc tại Việt Nam ngày càng phát triển, một bước đột phá về pin thể rắn có thể rút ngắn đáng kể thời gian sạc — từ hàng chục phút xuống chỉ vài phút — thay đổi hoàn toàn trải nghiệm sử dụng xe điện của người Việt. Khả năng hoạt động an toàn ở nhiệt độ cao cũng đặc biệt phù hợp với khí hậu nhiệt đới nóng ẩm của Việt Nam.

Tổng kết

Donut Lab đang ở vị trí hiếm thấy trong ngành công nghiệp pin: vừa chứng minh được sản phẩm là thật qua các bài kiểm tra độc lập, vừa giữ kín bí mật về cơ chế hoạt động. Nếu những tuyên bố về mật độ năng lượng 400 Wh/kg, sạc 0-80% trong 4,5 phút và tuổi thọ cao được xác nhận ở quy mô sản xuất hàng loạt, đây có thể là bước ngoặt lớn nhất trong công nghệ pin kể từ khi lithium-ion ra đời. Thế giới xe điện đang dõi theo từng bước đi tiếp theo của startup Phần Lan này.

Nguồn: CleanTechnica