Doanh số xe điện toàn cầu chuẩn bị bùng nổ — nhưng không phải vì giá dầu tăng

Theo Charged EVs, mỗi khi giá dầu tăng, truyền thông quốc tế lại đồng loạt đăng tải các bài viết về xe điện. Tuy nhiên, mối liên hệ giữa giá dầu và doanh số xe điện thực tế luôn rất mong manh — và chỉ mang tính tạm thời. Điều đáng chú ý là đợt tăng trưởng xe điện đang hình thành hiện nay hoàn toàn không phụ thuộc vào biến động giá nhiên liệu hóa thạch.

Những động lực cấu trúc thay thế yếu tố giá dầu

Trong quá khứ, mỗi cuộc khủng hoảng dầu mỏ đều tạo ra làn sóng quan tâm đến xe điện, nhưng sự quan tâm này nhanh chóng tắt ngấm khi giá dầu ổn định trở lại. Tuy nhiên, các chuyên gia nhận định rằng những thay đổi kinh tế mang tính nền tảng hiện nay đang duy trì đà tăng trưởng xe điện bất kể giá nhiên liệu biến động ra sao.

Yếu tố quan trọng nhất là chi phí pin đã giảm tới 93% kể từ năm 2010. Mốc 100 USD/kWh — từ lâu được coi là ngưỡng giúp xe điện đạt khả năng cạnh tranh về giá — đã gần như đạt được tại thị trường Mỹ và thậm chí đã bị phá vỡ đáng kể tại Trung Quốc.

Bên cạnh đó, hiệu ứng kinh tế theo quy mô (economies of scale) đang tạo ra một vòng tuần hoàn tự củng cố: chi phí sản xuất thấp hơn cho phép mở rộng sản lượng, từ đó tiếp tục kéo giá thành xuống thông qua hiệu ứng mạng lưới.

Tổng chi phí sở hữu và công nghệ đột phá

Xét về tổng chi phí sở hữu (TCO — Total Cost of Ownership), xe điện đã đạt mức ngang bằng với xe xăng truyền thống tại hầu hết các thị trường, đồng thời đang tiến gần đến mức giá mua ban đầu tương đương.

Về mặt công nghệ, pin Blade của BYD được cho là có thể cung cấp phạm vi hoạt động lên đến hơn 720 km với thời gian sạc chỉ 10 phút. Công nghệ xe-đến-lưới (V2G — Vehicle-to-Grid) có tiềm năng biến việc sở hữu ô tô từ một khoản chi phí thuần túy thành nguồn thu nhập, khi xe điện có thể bán điện ngược lại cho lưới điện vào giờ cao điểm.

Bài viết nhấn mạnh rằng xe điện hoạt động như một nền tảng (platform) mà giá trị của nó tăng lên cùng với sự phát triển của hệ sinh thái: "Mỗi trụ sạc được xây dựng khiến chiếc xe điện tiếp theo trở nên hấp dẫn hơn. Mỗi bản cập nhật phần mềm nâng cao giá trị của mọi chiếc xe đã có mặt trên đường."

Thị trường vẫn tăng trưởng dù mất trợ cấp

Đáng chú ý, các khoản trợ cấp liên bang tại Mỹ đã hết hạn vào năm 2025, nhưng các hãng như Harbinger Motors vẫn tiếp tục tăng trưởng doanh số xe tải điện — chứng minh rằng thị trường xe điện đã đủ sức đứng vững mà không cần sự hỗ trợ từ chính phủ.

Tuy nhiên, bài viết cũng đưa ra lưu ý quan trọng: chuỗi cung ứng vẫn tập trung quá mức tại Trung Quốc, trong khi các thị trường ô tô truyền thống như Mỹ, châu Âu và Nhật Bản chưa có nhiều nỗ lực đa dạng hóa nguồn cung.

Ý nghĩa với thị trường Việt Nam

Những xu hướng toàn cầu này có ý nghĩa đặc biệt quan trọng với Việt Nam — nơi hạ tầng trạm sạc xe điện đang được mở rộng nhanh chóng. VinFast, với lợi thế sản xuất nội địa, có thể hưởng lợi trực tiếp từ xu hướng giảm giá pin toàn cầu để đưa ra các mẫu xe điện phổ thông với giá cạnh tranh hơn.

Việc doanh số xe điện không còn phụ thuộc vào giá xăng cũng là tín hiệu tích cực cho thị trường Việt Nam, nơi giá xăng dầu thường biến động mạnh. Điều này cho thấy người tiêu dùng Việt Nam chuyển sang xe điện vì lý do kinh tế dài hạn — chi phí vận hành thấp, bảo dưỡng ít tốn kém — chứ không chỉ vì giá xăng tăng nhất thời.

Đặc biệt, công nghệ V2G trong tương lai có thể giúp chủ xe điện tại Việt Nam kiếm thêm thu nhập bằng cách bán điện ngược lại cho lưới điện quốc gia vào giờ cao điểm — một mô hình đầy tiềm năng khi nhu cầu điện tại Việt Nam ngày càng tăng cao. Bạn có thể tìm hiểu thêm về các trạm sạc xe điện trên khắp Việt Nam để lên kế hoạch sử dụng xe điện hiệu quả.

Tổng kết

Thời kỳ mà doanh số xe điện tăng giảm theo giá dầu đã qua. Với chi phí pin giảm 93% trong hơn một thập kỷ, hiệu ứng mạng lưới ngày càng mạnh và tổng chi phí sở hữu đã ngang bằng xe xăng, xe điện đang bước vào giai đoạn tăng trưởng tự thân bền vững. Đối với Việt Nam, đây là cơ hội vàng để đẩy nhanh quá trình chuyển đổi giao thông xanh mà không cần chờ đợi những cú sốc giá dầu.

Nguồn: Charged EVs