Doanh số xe điện tại Anh năm 2024 vượt mức bắt buộc theo quy định ZEV

Theo CleanTechnica, dữ liệu mới được Bộ Giao thông Vận tải Anh (Department for Transport — DfT) công bố cho thấy doanh số xe không phát thải (Zero-Emission Vehicle — ZEV) tại thị trường Vương quốc Anh năm 2024 đã vượt mức bắt buộc theo quy định. Chính sách ZEV Mandate yêu cầu 22% tổng số xe mới bán ra phải là xe không phát thải, và ngành công nghiệp ô tô Anh đã hoàn thành vượt chỉ tiêu này.

Doanh số thực tế vượt kỳ vọng

Nếu chỉ tính số xe điện bán ra trực tiếp, tỷ lệ ZEV đạt 19,8% tổng lượng đăng ký xe mới — tức là chưa đạt ngưỡng 22%. Tuy nhiên, khi tính cả tín chỉ CO₂ trong Chương trình Giao dịch Phát thải Xe cộ (Vehicle Emissions Trading Scheme — VETS), con số này tăng lên 24,1%, vượt mức bắt buộc tới 2,1 điểm phần trăm.

Với phân khúc xe thương mại hạng nhẹ (Light Commercial Vehicles — LCV), kết quả còn ấn tượng hơn. Tỷ lệ đăng ký xe điện trực tiếp đạt 6,8%, nhưng khi áp dụng các khoản giảm trừ liên quan đến CO₂, con số đạt 12% — vượt mức bắt buộc 10% tới 2 điểm phần trăm.

Hệ thống tín chỉ carbon linh hoạt

Điểm đáng chú ý trong chính sách của Anh là hệ thống giao dịch tín chỉ. Thông qua VETS và Chương trình Giao dịch Đăng ký Xe (Car Registration Trading Scheme — CRTS), các nhà sản xuất có thể:

• Tích lũy tín chỉ xe điện dư thừa cho các năm tiếp theo
• Mua bán tín chỉ giữa các hãng với nhau
• Vay trước tín chỉ từ các năm tương lai để tránh bị phạt

Trong năm 2024, khoảng 39.000 tín chỉ CRTS đã được giao dịch, tương đương 2,1% tổng thị trường. Giá giao dịch trung bình khoảng 4.000 bảng Anh/tín chỉ (khoảng 130 triệu VND) — thấp hơn đáng kể so với mức phạt 12.000 bảng Anh (khoảng 390 triệu VND) cho mỗi xe không đạt chuẩn.

Việc vượt chỉ tiêu giúp các nhà sản xuất tích lũy tín chỉ cho những năm tới, khi mục tiêu ZEV sẽ ngày càng cao hơn. Tuy nhiên, quy định cũng đã được nới lỏng: tín chỉ giờ có thể chuyển đổi giữa phân khúc xe con và xe tải nhẹ, đồng thời được phép tích lũy đến năm 2029 thay vì kết thúc vào 2024 như kế hoạch ban đầu. Mức phạt cũng giảm từ 15.000 xuống còn 12.000 bảng Anh mỗi xe.

Hiệp hội các nhà sản xuất và kinh doanh ô tô Anh (SMMT) cho biết tổng chi phí mà ngành công nghiệp phải gánh chịu cho các yêu cầu giai đoạn 2024–2025 lên tới khoảng 10 tỷ USD (khoảng 250.000 tỷ VND).

Ý nghĩa với thị trường Việt Nam

Kinh nghiệm của Anh mang lại nhiều bài học cho Việt Nam trong bối cảnh thị trường xe điện đang phát triển nhanh chóng. Mô hình ZEV Mandate — đặt ra tỷ lệ bắt buộc xe không phát thải kết hợp với hệ thống tín chỉ carbon linh hoạt — là một cách tiếp cận mà Việt Nam có thể tham khảo khi xây dựng lộ trình chuyển đổi xanh cho ngành giao thông.

Tại Việt Nam, hệ thống trạm sạc đang được mở rộng mạnh mẽ với hơn 42.000 điểm sạc trên toàn quốc. VinFast tiếp tục dẫn đầu thị trường xe điện trong nước, trong khi các hãng quốc tế như BYD, Honda cũng đang tích cực triển khai hạ tầng sạc và đổi pin. Một chính sách tương tự ZEV Mandate có thể tạo thêm động lực cho các nhà sản xuất đầu tư vào xe điện và mạng lưới trạm sạc tại Việt Nam.

Tổng kết

Thị trường xe điện Anh năm 2024 cho thấy sự kết hợp hiệu quả giữa chính sách bắt buộc và cơ chế thị trường linh hoạt. Dù tỷ lệ xe điện bán trực tiếp chưa đạt mức 22%, hệ thống tín chỉ carbon đã giúp ngành công nghiệp vượt qua ngưỡng quy định. Đây là minh chứng cho thấy các chính sách hỗ trợ phù hợp có thể thúc đẩy quá trình chuyển đổi sang giao thông xanh — một xu hướng toàn cầu mà Việt Nam cũng đang tích cực tham gia.

Nguồn: CleanTechnica