Điện mặt trời, xe điện và bơm nhiệt — bộ ba công nghệ giúp một gia đình Mỹ đưa hóa đơn năng lượng về 0 đồng

Theo CleanTechnica, trong bối cảnh giá xăng tại Mỹ vượt mốc 4 USD/gallon (khoảng 26.000 VND/lít) lần đầu tiên sau bốn năm, giá khí đốt tự nhiên tăng 11% và giá điện tăng 9% — một phần do nhu cầu từ các trung tâm dữ liệu — gia đình của tác giả Joe Wachunas tại Portland, Oregon vẫn bình thản vì hóa đơn năng lượng hàng năm của họ gần như bằng 0. Bí quyết nằm ở bộ ba công nghệ: điện mặt trời, xe điện và bơm nhiệt.

Điện mặt trời — chi phí giảm mạnh, hiệu quả tăng gấp ba

Wachunas bắt đầu lắp pin mặt trời từ năm 2010 với hệ thống công suất 2,7 kW, chi phí khoảng 500 triệu VND (20.000 USD) tức khoảng 7,40 USD/watt. Đến năm 2025, cũng với mức giá tương đương, ông lắp được hệ thống 7,3 kW — gấp gần ba lần công suất nhờ giá thành giảm xuống còn 2,77 USD/watt.

Sau 15 năm và năm lần lắp đặt tại ba ngôi nhà khác nhau, hiện tại gia đình ông sở hữu hệ thống điện mặt trời tổng công suất 10 kW, đủ cung cấp toàn bộ nhu cầu năng lượng trong cả năm. Hệ thống tạo ra lượng điện trị giá hơn 50 triệu VND (2.000 USD) mỗi năm, với thời gian hoàn vốn trung bình chỉ từ 5 đến 7 năm. Hiện tại, khoảng 7% hộ gia đình tại Mỹ đã lắp đặt điện mặt trời áp mái.

Xe điện — từ chiếc Leaf cũ đến sự phổ biến

Gia đình Wachunas mua chiếc xe điện đầu tiên vào năm 2017 — một chiếc Nissan Leaf đã qua sử dụng với tầm vận hành khoảng 137 km (85 dặm). Hiện tại, họ đang thuê một chiếc Volkswagen ID.4 với tầm vận hành khoảng 483 km (300 dặm) với chi phí thuê dưới 5 triệu VND/tháng (200 USD).

Tác giả nhấn mạnh rằng thị trường xe điện đã thay đổi hoàn toàn — hiện có hơn một chục mẫu xe điện chất lượng với tầm vận hành dài, giá bán dưới 1 tỷ VND (40.000 USD). Pin xe điện hiện đại cũng đã chứng minh độ bền qua hàng trăm nghìn km vận hành, xóa bỏ nỗi lo về tuổi thọ pin.

Bơm nhiệt — hiệu suất gấp 3 đến 5 lần so với công nghệ truyền thống

Bơm nhiệt (heat pump) là công nghệ thứ ba giúp gia đình Wachunas hoàn thành bộ ba năng lượng sạch. Công nghệ này hoạt động hiệu quả gấp 3 đến 5 lần so với các phương pháp sưởi ấm truyền thống dùng khí đốt hoặc điện trở.

Gia đình đã lần lượt lắp đặt: bơm nhiệt không ống gió (ductless heat pump) cho sưởi ấm và làm mát từ năm 2012, máy nước nóng bơm nhiệt (heat pump water heater) từ năm 2017, và máy sấy quần áo bơm nhiệt (heat pump dryer) từ năm 2022. Đặc biệt, máy sấy bơm nhiệt chỉ tiêu thụ dưới 1 kWh cho mỗi lần sấy — tiết kiệm đáng kể so với máy sấy thông thường.

Chi phí duy nhất mà gia đình phải trả cho công ty điện là khoảng 425.000 VND/tháng (17 USD) — phí kết nối lưới điện. Toàn bộ năng lượng tiêu thụ trong năm đều được bù đắp bởi hệ thống điện mặt trời.

Ý nghĩa với thị trường Việt Nam

Câu chuyện của gia đình Wachunas mang đến nhiều gợi ý cho người tiêu dùng Việt Nam. Tại Việt Nam, điện mặt trời áp mái đã phát triển mạnh trong những năm gần đây, và thị trường xe điện đang bùng nổ nhờ VinFast cùng các hãng quốc tế như BYD, Hyundai.

Tuy nhiên, mô hình "ba trong một" — kết hợp điện mặt trời, xe điện và bơm nhiệt — vẫn còn khá mới tại Việt Nam. Bơm nhiệt chưa phổ biến rộng rãi do khí hậu nhiệt đới khiến nhu cầu sưởi ấm thấp, nhưng máy nước nóng bơm nhiệt và máy sấy bơm nhiệt hoàn toàn phù hợp với điều kiện Việt Nam và có thể giúp tiết kiệm điện đáng kể.

Với hạ tầng trạm sạc ngày càng mở rộng — bạn có thể tra cứu tại TramSac.me — việc sở hữu xe điện kết hợp điện mặt trời áp mái là hoàn toàn khả thi cho các hộ gia đình Việt Nam, đặc biệt tại các khu đô thị và vùng có bức xạ mặt trời cao như miền Trung và miền Nam.

Tổng kết

Trường hợp của gia đình Wachunas chứng minh rằng với ba công nghệ đã trưởng thành — điện mặt trời, xe điện và bơm nhiệt — một hộ gia đình hoàn toàn có thể đưa hóa đơn năng lượng về gần bằng 0. Chi phí đầu tư ban đầu tuy không nhỏ, nhưng thời gian hoàn vốn ngắn và lợi ích dài hạn là rất rõ ràng. Đây là minh chứng sống động cho xu hướng chuyển đổi năng lượng sạch mà bất kỳ ai cũng có thể tham gia.

Nguồn: CleanTechnica