Điện mặt trời cộng đồng tại Mỹ tiếp tục phát triển mạnh mẽ — giải pháp giảm hóa đơn tiền điện cho hàng trăm nghìn hộ gia đình

Theo CleanTechnica, mô hình điện mặt trời cộng đồng (community solar) — những dàn pin năng lượng mặt trời quy mô nhỏ phục vụ cộng đồng địa phương — đang tiếp tục phát triển mạnh mẽ trên khắp nước Mỹ. Dù chính sách năng lượng liên bang còn nhiều bất ổn, các chương trình này vẫn mở rộng không ngừng, giúp hàng trăm nghìn hộ gia đình giảm đáng kể hóa đơn tiền điện mà không cần lắp đặt tấm pin trên mái nhà.

Điện mặt trời cộng đồng là gì và tại sao lại quan trọng?

Điện mặt trời cộng đồng là mô hình cho phép nhiều hộ gia đình cùng đăng ký sử dụng điện từ một hệ thống pin mặt trời chung đặt tại địa phương. Đây là giải pháp lý tưởng cho những người thuê nhà, sống trong chung cư, hoặc có mái nhà không phù hợp để lắp pin — những đối tượng vốn bị "bỏ lại phía sau" trong cuộc cách mạng năng lượng mặt trời.

Tính đến năm 2024, tổng công suất điện mặt trời cộng đồng tại Mỹ đã đạt 11 gigawatt (GW), triển khai tại 43 bang và Washington D.C. Bang Colorado là đơn vị tiên phong khi ban hành luật cho phép mô hình này từ năm 2010, mở đường cho phong trào lan rộng trên toàn quốc.

Từ lựa chọn đạo đức đến giải pháp kinh tế thực tế

Một trong những thay đổi lớn nhất của ngành điện mặt trời cộng đồng là sự chuyển dịch về kinh tế. Trước đây, tham gia các chương trình năng lượng xanh thường được xem là "lựa chọn đạo đức" dành cho hộ gia đình có thu nhập cao — những người sẵn sàng trả thêm để bảo vệ môi trường. Tuy nhiên, nhờ chi phí tấm pin mặt trời giảm mạnh trong thập kỷ qua, điện mặt trời cộng đồng đã trở thành phương án tiết kiệm thực sự cho mọi tầng lớp, đặc biệt là hộ gia đình thu nhập thấp.

Đáng chú ý, một số bang đã chuyển từ mô hình đăng ký tham gia (opt-in) sang mô hình tự động tham gia (opt-out), nghĩa là người dân được mặc định hưởng lợi từ chương trình trừ khi họ chủ động từ chối. Đây là bước tiến lớn trong việc phổ cập năng lượng sạch.

Những bước phát triển mới nhất

Bộ Năng lượng Mỹ (DOE) đã chỉ định công ty InClime quản lý nền tảng Energy Connector — một công cụ hỗ trợ các hộ gia đình thu nhập thấp tiếp cận chương trình điện mặt trời cộng đồng dễ dàng hơn.

Tại bang New Jersey, chính quyền đã phê duyệt mở rộng 3 GW công suất mới, phục vụ khoảng 450.000 hộ đăng ký, đưa bang này vào nhóm dẫn đầu cả nước về quy mô triển khai điện mặt trời cộng đồng.

Bang New Mexico cũng chính thức khởi động chương trình vào tháng 9/2025. Các công ty Pluma Construction, ForeFront Power và Standard Solar đã triển khai tổng cộng 48,4 MW công suất trong giai đoạn đầu.

Một xu hướng đáng chú ý khác là các dự án điện mặt trời cộng đồng ngày càng được xây dựng trên đất hoang hóa, bãi rác cũ và khu công nghiệp bỏ hoang (brownfield), thay vì chiếm dụng đất nông nghiệp. Ngoài ra, mô hình điện mặt trời kết hợp nông nghiệp (agrivoltaics) — lắp pin mặt trời trên đất canh tác mà vẫn duy trì sản xuất nông nghiệp — cũng đang được đẩy mạnh, giúp cân bằng giữa nhu cầu năng lượng và an ninh lương thực.

Ý nghĩa với thị trường Việt Nam

Mô hình điện mặt trời cộng đồng của Mỹ mang lại nhiều bài học giá trị cho Việt Nam. Tại nước ta, điện mặt trời mái nhà đã phát triển nhanh chóng trong vài năm qua, nhưng vẫn còn hàng triệu hộ gia đình sống trong chung cư hoặc nhà thuê không có khả năng tự lắp đặt hệ thống pin.

Nếu được triển khai phù hợp, mô hình community solar có thể giúp mở rộng khả năng tiếp cận năng lượng sạch tại Việt Nam, đặc biệt ở các khu đô thị lớn như TP.HCM và Hà Nội. Đồng thời, sự phát triển của hạ tầng sạc xe điện và năng lượng tái tạo phân tán sẽ tạo nền tảng vững chắc cho quá trình chuyển đổi xanh của ngành giao thông — nơi VinFast và các hãng xe điện đang ngày càng mở rộng thị phần.

Việc kết hợp giữa điện mặt trời cộng đồng và mạng lưới trạm sạc xe điện có thể tạo ra một hệ sinh thái năng lượng xanh hoàn chỉnh, giảm phụ thuộc vào lưới điện truyền thống và giảm chi phí vận hành cho chủ xe điện.

Tổng kết

Sự bền bỉ của phong trào điện mặt trời cộng đồng tại Mỹ cho thấy năng lượng sạch không chỉ dành cho người giàu hay chủ nhà — mà có thể là quyền lợi của mọi người dân. Với 11 GW công suất đã triển khai và hàng loạt dự án mới đang được phê duyệt, đây rõ ràng là xu hướng không thể đảo ngược. Đối với Việt Nam, đây là mô hình đáng tham khảo trong bối cảnh nhu cầu điện tăng cao và mục tiêu phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050.

Nguồn: CleanTechnica