Detroit tố châu Âu đóng cửa với xe bán tải Mỹ — nhưng chính nước Mỹ chưa bao giờ mở cửa cho xe tải nước ngoài

Theo Carscoops, ngành công nghiệp ô tô Detroit đang lên tiếng phản đối kế hoạch của Liên minh châu Âu (EU) nhằm siết chặt quy trình phê duyệt xe nhập khẩu cá nhân — hay còn gọi là IVA (Individual Vehicle Approval). Nhưng đằng sau những lời phàn nàn về "rào cản thương mại", một sự thật khó chối cãi đang hiện ra: chính nước Mỹ mới là quốc gia bảo hộ thị trường xe tải khắt khe nhất thế giới.

EU siết quy định IVA — ảnh hưởng chưa đến 0,1% thị trường

Hệ thống IVA là một cơ chế đặc biệt cho phép nhập khẩu số lượng nhỏ các dòng xe không được thiết kế ban đầu cho thị trường châu Âu. Hiện tại, khoảng 7.000 xe bán tải và SUV cỡ lớn của Mỹ được nhập vào EU mỗi năm theo con đường này — trong đó gần 5.200 chiếc là xe Ram. Con số này chiếm chưa đến 0,1% tổng lượng xe bán ra tại châu Âu.

Theo kế hoạch, các thay đổi mới sẽ có hiệu lực từ năm 2027, với mục tiêu chính là đóng các lỗ hổng về tiêu chuẩn an toàn. Các chuyên gia an toàn giao thông cho rằng xe bán tải cỡ lớn của Mỹ tiềm ẩn rủi ro cao với người đi bộ do chiều cao đầu xe lớn và hạn chế tầm nhìn phía trước.

Detroit phản ứng mạnh — nhưng từ chối bình luận công khai

Một lãnh đạo cấp cao tại Detroit (giấu tên) cho rằng châu Âu đang "kéo dài thời gian trong đàm phán thương mại" và "hạn chế sản phẩm Mỹ, thu hẹp quyền lựa chọn của người tiêu dùng". Đại sứ Mỹ tại EU cũng phát biểu thẳng thắn: "Không thể vừa áp thuế thấp vừa dựng rào cản phi thuế quan khổng lồ rồi tuyên bố rằng mối quan hệ thương mại đang vận hành tốt."

Tuy nhiên, điều đáng chú ý là cả ba hãng xe lớn — Ford, GM và Ram — đều từ chối đưa ra bình luận chính thức về vấn đề này.

Về phía EU, Ủy ban châu Âu khẳng định mục tiêu của việc thay đổi quy định là đảm bảo các phương tiện lưu hành đáp ứng tiêu chuẩn an toàn, không phải cấm xe Mỹ.

Nghịch lý "thuế gà" — Mỹ bảo hộ xe tải suốt hơn 60 năm

Điểm mấu chốt mà bài viết gốc nhấn mạnh chính là sự đạo đức giả trong lập luận của Detroit. Kể từ năm 1964, Mỹ đã áp dụng mức thuế 25% — được gọi là "chicken tax" (thuế gà) — lên tất cả xe tải hạng nhẹ nhập khẩu. Chính sách này đã tồn tại hơn 60 năm và trên thực tế chặn hoàn toàn xe tải nước ngoài vào thị trường Mỹ.

Hệ quả là các hãng xe như Toyota, Nissan, Honda và Mercedes đều buộc phải xây nhà máy sản xuất xe tải ngay tại Mỹ thay vì nhập khẩu. Trong khi đó, Detroit lại kêu gọi châu Âu "mở cửa" cho sản phẩm của mình.

Để thấy rõ sự chênh lệch: Ford bán trung bình 2.196 chiếc F-Series mỗi ngày tại Mỹ, Ram bán khoảng 1.025 chiếc mỗi ngày. Như vậy, toàn bộ hạn ngạch IVA hàng năm của châu Âu (7.000 xe) chỉ tương đương 3 đến 7 ngày bán hàng tại thị trường nội địa Mỹ.

Ý nghĩa với thị trường Việt Nam

Câu chuyện EU–Mỹ về rào cản thương mại xe bán tải là một bài học thú vị cho thị trường ô tô Việt Nam. Tại Việt Nam, xe bán tải cỡ lớn kiểu Mỹ như Ford F-150 hay Ram 1500 vẫn còn rất hiếm do hạ tầng giao thông đô thị không phù hợp và chi phí nhập khẩu cao.

Thay vào đó, xu hướng tại Việt Nam đang chuyển mạnh sang xe điện — với VinFast dẫn đầu cùng các mẫu VF 5, VF 7 và VF 9. Hạ tầng trạm sạc xe điện cũng đang được mở rộng nhanh chóng trên toàn quốc.

Bài học từ cuộc chiến thương mại Mỹ–EU cho thấy: các quốc gia đều có xu hướng bảo hộ ngành công nghiệp ô tô nội địa. Việt Nam cũng không ngoại lệ khi đang xây dựng các chính sách ưu đãi cho xe điện sản xuất trong nước, đồng thời phát triển mạng lưới trạm sạc để thúc đẩy quá trình chuyển đổi xanh.

Tổng kết

EU không hề "cấm" xe bán tải Mỹ như một số tiêu đề giật gân gợi ý. Họ chỉ đang siết chặt tiêu chuẩn an toàn cho một phân khúc xe nhập khẩu rất nhỏ. Trong khi đó, chính nước Mỹ lại là quốc gia áp dụng rào cản bảo hộ xe tải nghiêm ngặt nhất thế giới suốt hơn sáu thập kỷ qua. Cuộc tranh cãi này nhắc nhở chúng ta rằng trong thương mại quốc tế, đôi khi người chỉ trích lại chính là người vi phạm nhiều nhất.

Nguồn: Carscoops