Đảng Cộng hòa Mỹ đề xuất phí kiểm định khổng lồ cho điện gió — nỗ lực mới nhằm bảo vệ ngành nhiên liệu hóa thạch

Theo Electrek, Ủy ban Phân bổ Ngân sách Hạ viện Mỹ vừa công bố một dự luật chi tiêu mới có thể khiến giá điện tại Mỹ tăng đáng kể — bằng cách áp phí kiểm định hàng năm cực lớn lên các dự án điện gió, vốn đang là một trong những nguồn năng lượng rẻ nhất hiện nay.

Nội dung chính

Dự luật mang tên "Interior, Environment, and Related Agencies Appropriations Bill" (Dự luật Phân bổ Ngân sách cho Bộ Nội vụ, Môi trường và các Cơ quan Liên quan) đề xuất ba mức phí kiểm định áp dụng hàng năm cho các trang trại điện gió:

• 7.300 USD (khoảng 183 triệu VND) cho mỗi lần kiểm tra trung tâm điều khiển tại chỗ
• 15.400 USD (khoảng 386 triệu VND) cho mỗi tuabin khi kiểm tra bằng mắt thường (visual inspection)
• 72.800 USD (khoảng 1,82 tỷ VND) cho mỗi tuabin khi kiểm tra vật lý toàn diện (complete physical inspection)

Điều đáng chú ý là các mức phí này được áp dụng hồi tố — nghĩa là ngay cả những dự án điện gió đã vận hành từ trước cũng phải chịu phí. Một trang trại điện gió thông thường có hơn 100 tuabin, đồng nghĩa với việc chi phí kiểm định có thể lên tới hàng triệu USD mỗi năm cho một cơ sở duy nhất.

Đặc biệt phi lý khi so sánh với ngành dầu khí: mức phí kiểm định đề xuất cho tuabin gió cao hơn đáng kể so với phí áp dụng cho các giàn khoan dầu ngoài khơi — trong khi tuabin gió có cấu tạo tương đối đơn giản với ít bộ phận, còn giàn khoan dầu là hệ thống phức tạp với hàng nghìn đường ống và thiết bị.

Dự luật do Ủy ban Phân bổ Ngân sách Hạ viện công bố, dưới sự chủ trì của Dân biểu Tom Cole (Đảng Cộng hòa, bang Oklahoma). Theo Electrek, ông Cole đã nhận hàng trăm nghìn USD tài trợ từ ngành công nghiệp dầu khí chỉ trong chu kỳ bầu cử gần nhất. Bộ trưởng Nội vụ Doug Burgum cũng được cho là đã nhận số tiền tương tự từ ngành dầu khí trong suốt sự nghiệp chính trị của mình.

Bài viết gốc nhận định rằng đây là một nỗ lực có chủ đích nhằm bảo vệ lợi ích của ngành nhiên liệu hóa thạch trước sự cạnh tranh ngày càng lớn từ năng lượng tái tạo, đặc biệt khi chi phí điện gió và điện mặt trời liên tục giảm trong những năm gần đây.

Ý nghĩa với thị trường Việt Nam

Diễn biến tại Mỹ là bài học cảnh tỉnh cho Việt Nam trong quá trình xây dựng chính sách năng lượng tái tạo. Việt Nam đang đẩy mạnh phát triển điện gió ngoài khơi theo Quy hoạch Điện VIII, với mục tiêu đạt 6.000 MW vào năm 2030.

Nếu các chính sách tương tự được áp dụng tại các quốc gia khác, chi phí đầu tư vào năng lượng tái tạo sẽ tăng, gián tiếp ảnh hưởng đến giá thành điện sạc xe điện. Tại Việt Nam, với sự phát triển mạnh mẽ của VinFast và hệ thống trạm sạc xe điện ngày càng mở rộng, việc duy trì giá điện hợp lý là yếu tố then chốt để thúc đẩy người dân chuyển đổi sang phương tiện điện.

Việt Nam cần rút kinh nghiệm và xây dựng khung pháp lý minh bạch, công bằng giữa các nguồn năng lượng, tránh để lợi ích nhóm cản trở tiến trình chuyển đổi xanh. Bạn đọc có thể theo dõi bản đồ trạm sạc trên TramSac.me để cập nhật hạ tầng sạc xe điện trên cả nước.

Tổng kết

Dự luật phí kiểm định điện gió tại Mỹ cho thấy cuộc chiến giữa năng lượng tái tạo và nhiên liệu hóa thạch vẫn chưa ngã ngũ, ngay cả tại nền kinh tế lớn nhất thế giới. Việc áp phí cao bất hợp lý lên điện gió — trong khi giàn khoan dầu phức tạp hơn nhiều lại chịu phí thấp hơn — phản ánh rõ sự vận động hành lang của ngành dầu khí. Dù vậy, xu hướng chuyển đổi năng lượng toàn cầu là không thể đảo ngược, và những nỗ lực cản trở như thế này có thể chỉ làm chậm chứ không thể ngăn chặn hoàn toàn sự phát triển của năng lượng sạch.

Nguồn: Electrek