Đại lý ô tô Mỹ kiện Volkswagen vì kế hoạch bán xe điện Scout trực tiếp cho người tiêu dùng

Theo ChargedEVs, hai đại lý ô tô Volkswagen tại Mỹ vừa đệ đơn kiện tập thể (class-action lawsuit) chống lại Volkswagen Group và thương hiệu con Scout Motors, cáo buộc tập đoàn xe hơi Đức cố tình thành lập các công ty vỏ bọc nhằm bán xe điện và xe hybrid sạc điện (plug-in hybrid) trực tiếp cho người tiêu dùng, phá vỡ hệ thống đại lý truyền thống đã tồn tại hàng thập kỷ.

Nội dung vụ kiện

Đơn kiện được nộp ngày 3/3/2026 tại Tòa án Liên bang Quận Đông Virginia bởi hai đại lý Volkswagen: Sunrise Imports LLC (Long Island, New York) và Curran Volkswagen Inc. (Stratford, Connecticut). Hãng luật Hagens Berman đại diện cho phía nguyên đơn.

Các bị đơn bao gồm Volkswagen Group cùng hai công ty con là Scout Motors, Inc. và Scout Motor Sales LLC. Scout Motors là thương hiệu mới của Volkswagen Group, đã ra mắt hai mẫu concept gồm Scout Terra (bán tải) và Scout Traveler (SUV), đồng thời có kế hoạch sản xuất mẫu xe tầm xa mở rộng (range extender) mang tên Harvester.

Điểm mấu chốt của vụ kiện nằm ở việc Scout đang bán xe trực tiếp cho khách hàng thông qua website, với mức đặt cọc 100 USD (khoảng 2,5 triệu VND) cho mỗi đơn đặt trước. Theo hồ sơ kiện tụng, đã có hơn 150.000 người đặt cọc mua xe Scout.

Phía đại lý cáo buộc rằng "VW đã thành lập các công ty riêng biệt (Scout Motors, Inc. và Scout Motor Sales LLC) để hoạt động như các công ty vỏ bọc" nhằm lách nghĩa vụ pháp lý theo Hợp đồng Đại lý Volkswagen. Họ cho rằng Volkswagen đang trốn tránh trách nhiệm "dựa trên sự ngụy tạo rằng Scout là thực thể tách biệt khỏi Volkswagen," trong khi chính CEO của Scout là Scott Keogh từng khẳng định trên một podcast rằng "100% Scout Motors là một phần của Volkswagen Group."

Thiệt hại mà đại lý cho rằng họ phải gánh chịu

Các đại lý Volkswagen cho rằng mô hình bán hàng trực tiếp của Scout khiến họ mất đi nhiều nguồn thu quan trọng:

• Thu phí đặt cọc 100 USD từ mỗi khách hàng
• Lợi nhuận từ việc bán xe
• Hoa hồng tài chính khi hỗ trợ khách hàng vay mua xe
• Doanh thu từ dịch vụ hậu mãi và sửa chữa
• Cơ hội bán chéo các dòng xe VW khác

Luật sư Steve W. Berman, đối tác quản lý của Hagens Berman, tuyên bố: "Chúng tôi tin rằng Volkswagen hoàn toàn nhận thức được trách nhiệm pháp lý của mình đối với các chủ đại lý khi chọn bán xe Scout trực tiếp cho người tiêu dùng qua mạng."

Bối cảnh cuộc chiến bán xe trực tiếp tại Mỹ

Vụ kiện này không phải là trường hợp đầu tiên xoay quanh mô hình bán xe trực tiếp (direct-to-consumer). Trước đó, Tesla và Rivian đã phải trải qua nhiều cuộc chiến pháp lý kéo dài để giành quyền bán xe trực tiếp cho khách hàng mà không qua đại lý. Tuy nhiên, cả hai thương hiệu này đều là hãng xe mới, không bị ràng buộc bởi hợp đồng đại lý có từ trước.

Phần lớn các bang tại Mỹ đều có luật đặc quyền kinh doanh (franchise law) cấm các hãng xe truyền thống bán trực tiếp cho người tiêu dùng. Các tập đoàn đại lý ô tô cũng tích cực vận động hành lang chống lại nhiều chính sách ưu đãi cho xe điện. Câu hỏi pháp lý quan trọng ở đây là: liệu một thương hiệu mới như Scout — dù thuộc sở hữu 100% của Volkswagen — có được xem là "hãng xe mới" để được phép bán trực tiếp hay không?

Ý nghĩa với thị trường Việt Nam

Tại Việt Nam, mô hình bán xe trực tiếp từ nhà sản xuất đến người tiêu dùng không phải là điều xa lạ. VinFast — hãng xe điện hàng đầu Việt Nam — từ đầu đã áp dụng mô hình bán hàng trực tiếp qua showroom và website của mình, không thông qua hệ thống đại lý ủy quyền độc lập như mô hình truyền thống tại Mỹ.

Vụ kiện giữa đại lý Mỹ và Volkswagen cho thấy sự chuyển đổi sang xe điện không chỉ là thay đổi công nghệ mà còn là cuộc cách mạng trong cách bán hàng. Với xe điện cần ít bảo dưỡng hơn xe xăng, vai trò của đại lý truyền thống đang bị đặt câu hỏi. Người tiêu dùng Việt Nam có thể theo dõi xu hướng này để hiểu thêm về cách các hãng xe toàn cầu đang thay đổi mô hình kinh doanh, đặc biệt khi hạ tầng trạm sạc ngày càng được mở rộng.

Tổng kết

Cuộc chiến pháp lý giữa đại lý ô tô và Volkswagen xoay quanh thương hiệu Scout phản ánh một trong những xung đột lớn nhất trong ngành công nghiệp xe điện: mô hình phân phối. Nếu tòa án phán quyết có lợi cho Scout, đây sẽ là tiền lệ quan trọng cho phép các hãng xe truyền thống lập thương hiệu con để bán xe trực tiếp. Ngược lại, nếu đại lý thắng kiện, Volkswagen sẽ phải xây dựng lại toàn bộ chiến lược phân phối cho Scout tại thị trường Mỹ.

Nguồn: ChargedEVs