Cứ 5 xe mới bán ra chỉ có 1 xe điện — châu Âu có thực sự dẫn đầu về xe điện?

Theo CleanTechnica, châu Âu vẫn thường tự coi mình là một trong những khu vực đi đầu trong cuộc cách mạng xe điện. Tuy nhiên, dữ liệu thực tế lại kể một câu chuyện phức tạp hơn nhiều: với thị phần xe điện thuần (BEV — Battery Electric Vehicle) chỉ đạt 20,7% trong nửa đầu năm 2026, châu Âu không hẳn đang dẫn đầu, cũng không tụt hậu — mà đang ở vị trí giữa bảng xếp hạng toàn cầu.

Châu Âu tăng trưởng mạnh, nhưng Trung Quốc bỏ xa

Trong 6 tháng đầu năm 2026, thị trường EU ghi nhận 1,24 triệu xe BEV được bán ra, tăng 33,7% so với cùng kỳ năm 2025. Thị phần BEV cũng tăng từ 15,6% lên 20,7% — một bước tiến đáng ghi nhận. Đức, nền kinh tế lớn nhất châu Âu, đạt thị phần BEV khoảng 25-28%.

Tuy nhiên, so với Trung Quốc, khoảng cách vẫn rất lớn. Riêng trong tháng 6/2026, thị phần BEV nội địa của Trung Quốc đã đạt 42,8% — gấp đôi mức trung bình của EU. Sự chênh lệch này không chỉ là con số, mà phản ánh một chuyển đổi công nghiệp sâu rộng hơn nhiều.

Bẫy xe hybrid — ảo giác về điện khí hóa

Một vấn đề đáng lo ngại khác là sự phụ thuộc quá lớn của châu Âu vào xe hybrid. Thị phần xe hybrid (bao gồm full hybrid và plug-in hybrid/PHEV) tại EU đạt tới 37,3%, thực tế còn vượt cả xe BEV thuần. Nếu tính chung, xe hybrid và PHEV chiếm đến 47,1% tổng doanh số xe điện khí hóa tại EU.

Các tác giả bài viết — Raphael Wellmann, Ray Wills và Peter Newman — cho rằng điều này tạo ra một "ảo giác" về tiến trình điện khí hóa. Xe hybrid vẫn duy trì chuỗi cung ứng động cơ đốt trong, làm chậm quá trình chuyển đổi thực sự của các nhà sản xuất châu Âu sang xe thuần điện.

Khoảng cách cạnh tranh công nghiệp ngày càng rộng

Trung Quốc đã điện khí hóa thị trường nội địa nhanh hơn, giúp các nhà sản xuất trong nước đạt được lợi thế quy mô — và giờ đây họ đang nhắm tới châu Âu. Các thương hiệu Trung Quốc hiện chiếm khoảng 11% thị phần xe điện tại châu Âu, và con số này được dự báo sẽ tăng lên 16% vào năm 2030.

Trong khi đó, các hãng xe châu Âu đang mất dần thị phần tại chính Trung Quốc — thị trường vốn mang lại lợi nhuận lớn nhất cho họ — bởi xe động cơ đốt trong chính là phân khúc đang co lại nhanh nhất tại quốc gia tỷ dân.

Điểm sáng duy nhất: hạ tầng trạm sạc tại châu Âu hiện đã phát triển đủ nhanh, vượt trước tốc độ tăng trưởng doanh số xe điện, loại bỏ rào cản hạ tầng vốn là mối lo ngại lớn trước đây.

Khuyến nghị chính sách

Nhóm tác giả đưa ra ba khuyến nghị quan trọng cho châu Âu:

• Siết chặt tiêu chuẩn khí thải CO₂ thay vì nới lỏng như một số nước đang đề xuất
• Loại bỏ dần ưu đãi cho xe PHEV để thúc đẩy chuyển đổi sang BEV thuần
• Coi thị phần BEV nội địa là chỉ số cạnh tranh công nghiệp, không chỉ là số liệu môi trường

Ý nghĩa với thị trường Việt Nam

Bài học từ châu Âu rất đáng để Việt Nam tham khảo. Với sự hiện diện ngày càng mạnh mẽ của VinFast cùng các thương hiệu Trung Quốc như BYD trên thị trường nội địa, Việt Nam đang ở giai đoạn đầu của quá trình điện khí hóa giao thông — và có cơ hội "đi tắt đón đầu" bằng cách tập trung ngay vào xe thuần điện thay vì đi qua giai đoạn hybrid kéo dài như châu Âu.

Hạ tầng trạm sạc cũng là yếu tố then chốt. Việc mở rộng mạng lưới trạm sạc trên toàn quốc sẽ giúp người tiêu dùng Việt Nam tự tin hơn khi chuyển đổi sang xe điện. Bạn có thể tra cứu các trạm sạc hiện có tại TramSac.me.

Tổng kết

Con số 1 trên 5 xe mới là xe điện nghe có vẻ ấn tượng, nhưng trong bối cảnh cạnh tranh toàn cầu, nó chưa đủ để châu Âu tự nhận là người dẫn đầu. Cuộc đua xe điện không chỉ là về môi trường — đó là cuộc đua công nghiệp, và kẻ chậm chân sẽ phải trả giá đắt. Đây cũng là bài học quý giá cho các quốc gia đang phát triển như Việt Nam trong việc hoạch định chiến lược điện khí hóa giao thông.

Nguồn: CleanTechnica