Colorado bùng nổ năng lượng tái tạo — đường dây truyền tải 900 km xuyên 12 quận thu hút hàng loạt dự án điện gió và điện mặt trời

Theo CleanTechnica, bang Colorado (Mỹ) đang trở thành tâm điểm của làn sóng đầu tư năng lượng tái tạo nhờ tuyến đường dây truyền tải Power Pathway — một dự án hạ tầng khổng lồ dài khoảng 900 km (560 dặm) với công suất lên tới 5,5 gigawatt (GW). Đường dây này tạo thành một vòng cung xuyên qua 12 quận của bang, kết nối các vùng giàu tiềm năng gió và mặt trời với các trung tâm dân cư lớn.

Đường dây Power Pathway — xương sống của năng lượng sạch Colorado

Power Pathway do Xcel Energy phát triển, được Ủy ban Tiện ích Công cộng Colorado (Colorado Public Utilities Commission) phê duyệt 5 trong 6 phân đoạn vào tháng 6/2022. Xcel Energy đã đẩy nhanh tiến độ để tận dụng các khoản tín dụng thuế liên bang trị giá lên tới khoảng 21.250 tỷ VND (850 triệu USD) trước khi chúng hết hạn vào cuối năm 2025.

Chính nhờ tuyến đường dây này, hàng loạt nhà phát triển năng lượng tái tạo đã đổ xô vào Colorado, biến bang này thành một trong những điểm nóng đầu tư năng lượng sạch tại Mỹ.

Các dự án điện gió quy mô lớn

Nhiều trang trại gió công suất lớn đang được triển khai dọc theo tuyến Power Pathway:

• Dusty Rose I và II — do NextEra Energy phát triển, với công suất lần lượt là 500 MW và 175 MW, dự kiến hoàn thành vào năm 2027.
• Carousel 3 và 4 — cũng thuộc NextEra Energy, bổ sung thêm 300 MW vào trang trại gió Carousel đã vận hành từ năm 2015.
• Singing Grass — dự án 600 MW của Apex Clean Energy, dự kiến đi vào hoạt động ngay trong năm 2026.
• Apex Clean Energy còn phát triển thêm hai trang trại gió tại quận Kit Carson, tổng công suất 750 MW.

Tổng cộng, riêng các dự án điện gió đã công bố đã vượt mốc 2.300 MW — một con số ấn tượng cho một bang duy nhất.

Điện mặt trời và mô hình solar off-site

Bên cạnh điện gió, Colorado cũng đang đẩy mạnh phát triển điện mặt trời với một mô hình sáng tạo. Theo Đạo luật Thượng viện 21-261 (Senate Bill 21-261) ban hành năm 2021, các tổ chức được phép sử dụng năng lượng mặt trời từ các trang trại solar đặt ở vị trí khác (off-site solar).

Đại học Denver đã tiên phong áp dụng mô hình này, hợp tác với Pivot Energy xây dựng 6 trang trại điện mặt trời off-site với tổng công suất 27 MW. Trang trại đầu tiên đã đi vào vận hành. Ngoài ra, bang Colorado cũng đang xem xét cho phép lắp đặt tấm pin mặt trời gắn ban công (balcony solar) dành cho người thuê nhà — một xu hướng đang phổ biến tại châu Âu.

Bài học từ dự án liên bang: Grain Belt Express

Bài viết gốc cũng đề cập đến sự tương phản thú vị giữa thành công của Power Pathway với tình trạng bế tắc kéo dài của Grain Belt Express — một dự án đường dây truyền tải liên bang kết nối điện gió từ Kansas tới Illinois và Indiana. Được đề xuất từ năm 2011 bởi Invenergy, dự án này đã nhận được bảo lãnh vay 125.000 tỷ VND (5 tỷ USD) từ Bộ Năng lượng Mỹ vào tháng 1/2025, nhưng vẫn vấp phải sự phản đối từ chính quyền cấp bang.

Điều này cho thấy: dự án truyền tải nội bang (intrastate) như Power Pathway có lợi thế lớn về tốc độ phê duyệt so với các dự án liên bang (interstate), nơi phải đàm phán với nhiều bang khác nhau.

Ý nghĩa với thị trường Việt Nam

Câu chuyện của Colorado mang nhiều bài học giá trị cho Việt Nam — quốc gia cũng đang trong giai đoạn phát triển mạnh hạ tầng năng lượng tái tạo và hạ tầng trạm sạc xe điện.

Thứ nhất, hạ tầng truyền tải là yếu tố quyết định. Việt Nam đã từng chứng kiến tình trạng các nhà máy điện gió và mặt trời tại miền Trung, Tây Nguyên hoàn thành nhưng không thể phát hết công suất do thiếu đường dây truyền tải — tương tự bài toán mà Power Pathway giải quyết tại Colorado.

Thứ hai, nguồn năng lượng tái tạo dồi dào sẽ tạo nền tảng cho mạng lưới trạm sạc xe điện phát triển bền vững hơn. Khi lưới điện ngày càng sạch, việc sạc xe điện — bao gồm các dòng xe của VinFast — sẽ thực sự đóng góp vào mục tiêu giảm phát thải, thay vì chỉ chuyển nguồn phát thải từ ống xả sang nhà máy nhiệt điện.

Thứ ba, mô hình solar off-site và balcony solar có thể được áp dụng tại Việt Nam, đặc biệt tại các khu đô thị lớn như TP.HCM và Hà Nội, nơi không gian lắp đặt điện mặt trời mái nhà còn hạn chế.

Tổng kết

Chỉ với một tuyến đường dây truyền tải, Colorado đã kích hoạt hàng loạt dự án năng lượng tái tạo quy mô lớn. Đây là minh chứng rõ ràng rằng đầu tư vào hạ tầng truyền tải chính là chìa khóa để mở cánh cửa cho năng lượng sạch — bài học mà Việt Nam cần ghi nhớ khi triển khai Quy hoạch Điện VIII và phát triển hệ thống trạm sạc xe điện trên toàn quốc.

Nguồn: CleanTechnica