Chính sách cắt giảm năng lượng sạch của Trump khiến Mỹ mất 68 tỷ USD đầu tư và gần 470.000 việc làm

Theo Electrek, các chính sách thu hồi ưu đãi năng lượng sạch của chính quyền Trump đã gây ra hậu quả kinh tế nghiêm trọng cho ngành năng lượng tái tạo và xe điện tại Mỹ. Một báo cáo mới được công bố bởi tổ chức phi đảng phái E2 cho thấy nước Mỹ đã mất gần 470.000 việc làm và khoảng 1,7 triệu tỷ VND (68,2 tỷ USD) vốn đầu tư tư nhân kể từ tháng 1/2025.

Chi tiết thiệt hại kinh tế khổng lồ

Báo cáo do BW Research Partnership thực hiện đã phân tích 216 dự án sản xuất và năng lượng sạch quy mô lớn bị hủy bỏ, đóng cửa hoặc thu hẹp quy mô kể từ khi chính quyền Trump nhậm chức.

Về mặt tài chính, con số thiệt hại là đáng kinh ngạc:

• Khoảng 1,7 triệu tỷ VND (68,2 tỷ USD) vốn đầu tư tư nhân bị xóa sổ
• Khoảng 1,2 triệu tỷ VND (48,4 tỷ USD) chi tiêu vận hành hàng năm bị mất
• Khoảng 2,25 triệu tỷ VND (90 tỷ USD) GDP bổ sung trong giai đoạn xây dựng không còn
• Khoảng 1,37 triệu tỷ VND (55 tỷ USD) đóng góp GDP hàng năm khi các dự án đi vào hoạt động cũng biến mất
• Thất thu thuế lên tới 500.000 tỷ VND (20 tỷ USD) từ giai đoạn xây dựng và 300.000 tỷ VND (12 tỷ USD) thuế hàng năm trong giai đoạn vận hành

Về việc làm, ngành xe điện (EV) chịu ảnh hưởng nặng nề nhất. Trong dài hạn, 255.000 việc làm cố định trong sản xuất xe điện đã bị mất — chiếm hơn một nửa tổng số việc làm bị ảnh hưởng. Ngành lưu trữ năng lượng bằng pin mất thêm 64.000 việc làm cố định, trong khi ngành điện mặt trời mất 19.000 vị trí.

Riêng trong giai đoạn xây dựng, các dự án lưu trữ năng lượng bằng pin đã mất hơn 42.000 việc làm, dự án điện mặt trời mất 33.000 việc làm, và các dự án xe điện mất 28.000 việc làm. Tổng tiền lương xây dựng bị mất lên tới khoảng 1,32 triệu tỷ VND (53 tỷ USD), cộng thêm 775.000 tỷ VND (31 tỷ USD) tiền lương hàng năm sau khi dự án đi vào hoạt động.

Công suất năng lượng sạch bị thiệt hại

Không chỉ dừng ở con số tài chính, Mỹ còn mất đi một lượng lớn công suất năng lượng sạch tiềm năng: 10 GW điện mặt trời, 3,75 GW điện gió, và 9 GW lưu trữ năng lượng bằng pin. Tổng công suất này đủ cung cấp điện cho khoảng 3 triệu hộ gia đình — tương đương toàn bộ bang Massachusetts.

Ông Bob Keefe, Giám đốc điều hành E2, nhận định: "Việc gây khó khăn cho các dự án năng lượng sạch đồng nghĩa với mất việc làm, mất đầu tư, mất nguồn cung điện và mất thu ngân sách địa phương."

Trong khi đó, ông Michael Timberlake, Giám đốc nghiên cứu E2, bổ sung: "Mỗi nhà máy hoặc dự án năng lượng bị hủy đều đồng nghĩa với ít công nhân xây dựng hơn trên công trường, ít nhà cung ứng nhận được đơn hàng hơn."

Báo cáo chỉ ra nguyên nhân chính đến từ việc chính quyền Trump thu hồi các ưu đãi thuế (tax incentives) và thực hiện các hành động liên bang nhằm làm chậm hoặc chặn các dự án điện mặt trời, điện gió, lưu trữ năng lượng bằng pin và điện gió ngoài khơi (offshore wind).

Ý nghĩa với thị trường Việt Nam

Bài học từ Mỹ cho thấy chính sách hỗ trợ của chính phủ đóng vai trò then chốt trong việc thúc đẩy ngành năng lượng sạch và xe điện. Tại Việt Nam, các chính sách ưu đãi như miễn lệ phí trước bạ cho xe điện đã góp phần quan trọng vào sự tăng trưởng của thị trường, đặc biệt là đối với hạ tầng trạm sạc trên toàn quốc.

Việc Mỹ mất đi hàng trăm ngàn việc làm trong ngành sản xuất xe điện và pin cũng mở ra cơ hội cho các quốc gia khác, trong đó có Việt Nam — nơi VinFast đang tích cực mở rộng năng lực sản xuất và xuất khẩu xe điện ra thị trường quốc tế. Sự chậm lại của ngành năng lượng sạch tại Mỹ có thể khiến dòng vốn đầu tư chuyển hướng sang các thị trường có chính sách hỗ trợ tốt hơn tại châu Á.

Với mạng lưới trạm sạc xe điện ngày càng được mở rộng, Việt Nam đang ở vị thế thuận lợi để thu hút thêm đầu tư vào lĩnh vực năng lượng sạch và giao thông điện.

Tổng kết

Báo cáo của E2 là lời cảnh tỉnh rõ ràng: việc quay lưng với năng lượng sạch không chỉ ảnh hưởng đến môi trường mà còn gây thiệt hại kinh tế to lớn. Con số 68 tỷ USD đầu tư bị mất và gần 470.000 việc làm bị xóa sổ cho thấy chi phí thực sự của việc đảo ngược chính sách năng lượng sạch. Đây là bài học quý giá cho mọi quốc gia, bao gồm Việt Nam, trong việc duy trì sự ổn định và nhất quán của chính sách hỗ trợ chuyển đổi năng lượng xanh.

Nguồn: Electrek