Chính nhân viên huấn luyện AI của Tesla cũng không tin tưởng hệ thống lái tự động Full Self-Driving — theo điều tra của Reuters

Theo Electrek, một cuộc điều tra quy mô lớn do hãng tin Reuters thực hiện vừa được công bố, hé lộ rằng những con số an toàn mà Tesla thường xuyên quảng bá về hệ thống lái tự động Full Self-Driving (FSD) được xây dựng trên phương pháp luận có nhiều lỗ hổng nghiêm trọng. Đáng chú ý hơn, chính những nhân viên gán nhãn dữ liệu (data labeler) — những người trực tiếp huấn luyện hệ thống AI của Tesla — cũng không tin tưởng công nghệ này có thể lái xe an toàn cho họ.

Số liệu an toàn bị thổi phồng gấp ba lần

CEO Elon Musk và CFO Vaibhav Taneja đã nhiều lần tuyên bố rằng FSD an toàn gấp 10 lần so với tài xế con người. Tuy nhiên, theo Reuters, con số này bị phóng đại đáng kể do Tesla so sánh dữ liệu kích hoạt túi khí trên xe của mình với dữ liệu liên bang bao gồm cả các vụ tai nạn xe kéo — một ngưỡng nghiêm trọng thấp hơn nhiều.

Khi nhà nghiên cứu Marco Benedetti từ Đại học Michigan thực hiện phép so sánh chính xác hơn — cùng sử dụng dữ liệu kích hoạt túi khí cho cả xe Tesla và các loại xe khác — kết quả giảm từ "an toàn gấp 10 lần" xuống chỉ còn khoảng 3 lần.

10 trong 11 nhà nghiên cứu an toàn giao thông được Reuters phỏng vấn đều đánh giá phương pháp của Tesla là "chiêu trò tiếp thị gây hiểu lầm hơn là một nghiên cứu an toàn nghiêm túc".

Chính nhân viên huấn luyện AI cũng không dám ngồi lên xe

Cuộc điều tra đã phỏng vấn 9 cựu nhân viên gán nhãn dữ liệu tại văn phòng Tesla ở Utah và một cựu kỹ sư phần mềm lái tự động. Kết quả cho thấy:

• 7 trong 9 nhân viên gán nhãn cho biết họ không tin tưởng FSD có thể lái xe cho mình
• Một nhân viên thẳng thắn nói rằng anh ta sẽ không ngồi lên xe robotaxi "dù có trả tiền"
• Một kỹ sư kỳ cựu gọi các tuyên bố an toàn của Tesla là "vớ vẩn" và khuyên mọi người "đừng tin Elon về chuyện này"

Các nhân viên gán nhãn dữ liệu cho biết họ chứng kiến FSD thất bại ở những tác vụ cơ bản, bao gồm: phản ứng với xe cứu thương và xe cứu hỏa, giữ khoảng cách an toàn với xe máy, và nhận diện người đi bộ trên vạch qua đường. Tesla thậm chí phải duy trì một "đội xử lý sự cố" (trauma team) chuyên biệt tại Palo Alto, chỉ để tập trung phân tích các tình huống suýt va chạm với người đi bộ.

Mâu thuẫn về việc lập bản đồ

Reuters cũng phát hiện rằng Tesla đã lập bản đồ chi tiết các khu vực hoạt động của robotaxi trước khi ra mắt — điều này mâu thuẫn trực tiếp với tuyên bố của Musk rằng công ty không sử dụng phương pháp "lập bản đồ cục bộ tốn công" như đối thủ Waymo.

Trước sự kiện ra mắt Cybercab vào tháng 10/2024 và khởi động dịch vụ tại Austin vào tháng 6/2025, nhân viên Tesla đã tiến hành chạy thử nghiệm vào ban đêm và thực hiện hàng trăm giờ gán nhãn dữ liệu trên các tuyến đường cụ thể. Gần một năm sau khi ra mắt tại Austin, Tesla chỉ vận hành khoảng 20 xe robotaxi không người giám sát, di chuyển trong các khu vực giới hạn đã được lập bản đồ kỹ lưỡng. Một số xe vẫn có người giám sát an toàn ngồi bên trong.

Áp lực từ cơ quan quản lý

Cơ quan An toàn Giao thông Đường bộ Quốc gia Mỹ (NHTSA) hiện đang tiến hành 4 cuộc điều tra liên quan đến FSD và Autopilot, bao gồm các vụ việc vượt đèn đỏ và rẽ vào làn đường ngược chiều. Tesla cũng phải đối mặt với phán quyết bồi thường 243 triệu USD (khoảng 6.075 tỷ VND) trong một vụ tai nạn liên quan đến Autopilot tại Florida.

Ý nghĩa với thị trường Việt Nam

Cuộc điều tra này đặt ra nhiều bài học quan trọng cho thị trường xe điện Việt Nam, đặc biệt khi VinFast đang phát triển các tính năng hỗ trợ lái nâng cao (ADAS) cho các dòng xe của mình. Câu chuyện của Tesla cho thấy rằng việc công bố số liệu an toàn cần phải được thực hiện minh bạch, với phương pháp luận rõ ràng và được kiểm chứng độc lập.

Tại Việt Nam, với điều kiện giao thông phức tạp — mật độ xe máy cao, làn đường không rõ ràng, và hành vi tham gia giao thông khó dự đoán — bất kỳ hệ thống lái tự động nào cũng sẽ đối mặt với thách thức lớn hơn nhiều so với môi trường tại Mỹ. Người tiêu dùng Việt nên cân nhắc kỹ lưỡng và không nên quá phụ thuộc vào các tính năng tự lái, dù ở bất kỳ cấp độ nào.

Song song với đó, việc phát triển hạ tầng trạm sạc vẫn là ưu tiên hàng đầu để thúc đẩy sự phổ biến của xe điện tại Việt Nam, bên cạnh các công nghệ hỗ trợ lái.

Tổng kết

Cuộc điều tra của Reuters đã vẽ nên bức tranh đáng lo ngại về khoảng cách giữa những tuyên bố tiếp thị hào nhoáng của Tesla và thực tế của chương trình lái tự động. Khi chính những người trực tiếp huấn luyện AI cũng không tin tưởng vào sản phẩm, đó là tín hiệu mà cả ngành công nghiệp xe điện toàn cầu — bao gồm Việt Nam — cần nghiêm túc nhìn nhận. An toàn phải luôn được đặt lên trên lợi nhuận và những con số quảng cáo.

Nguồn: Electrek