Châu Âu chỉ còn cách Trung Quốc 3 năm về tỷ lệ bán xe điện — cơ hội thu hẹp khoảng cách trước 2030

Theo CleanTechnica, một báo cáo vừa công bố từ tổ chức Transport & Environment (T&E) cho thấy châu Âu hiện chỉ còn tụt hậu khoảng 3 năm so với Trung Quốc về thị phần bán xe điện — một khoảng cách đã thu hẹp đáng kể so với trước đây. Tổ chức này nhận định xe điện chính là "siêu đòn bẩy" (super-lever) để châu Âu chấm dứt sự phụ thuộc vào dầu mỏ nhập khẩu.

Châu Âu đang bắt kịp Trung Quốc nhanh hơn dự kiến

Báo cáo "Thực trạng Giao thông châu Âu 2026" (State of European Transport 2026) của T&E chỉ ra rằng vào năm 2020, Liên minh châu Âu (EU) và Trung Quốc từng có thị phần xe điện ngang nhau. Tuy nhiên, việc nới lỏng tiêu chuẩn khí thải CO₂ sau năm 2022 đã khiến châu Âu tụt lại phía sau, trong khi Trung Quốc tăng tốc mạnh mẽ.

Bước ngoặt đến khi EU siết chặt lại các mục tiêu phát thải CO₂ vào năm 2025, giúp châu Âu nhanh chóng thu hẹp khoảng cách. Hiện tại, lục địa này đã sở hữu đội xe khoảng 8 triệu chiếc ô tô điện, và chỉ riêng trong năm 2025, lượng xe điện này đã giúp tiết kiệm khoảng 46 triệu thùng dầu.

Ông William Todts, Giám đốc điều hành T&E, nhấn mạnh: "Xe điện là siêu đòn bẩy để chấm dứt sự phụ thuộc của châu Âu vào dầu mỏ nhập khẩu." Ông cũng khẳng định rằng các quy định về phát thải CO₂ của EU không phải là gánh nặng mà chính là lợi thế cạnh tranh của châu Âu.

Áp lực dầu mỏ và bài toán kinh tế

Bối cảnh kinh tế càng làm nổi bật tầm quan trọng của việc chuyển đổi sang xe điện. Với giá dầu thô vượt ngưỡng 100 USD/thùng (khoảng 2,5 triệu VND), chi phí nhập khẩu dầu của EU dự kiến lên tới 300 tỷ EUR (khoảng 8.100 nghìn tỷ VND) trong năm 2026 — trong đó có khoảng 80 tỷ EUR (khoảng 2.160 nghìn tỷ VND) được gọi là "phí khủng hoảng dầu mỏ" do giá tăng đột biến.

Một điểm sáng quan trọng là 7 trong 10 chiếc xe điện bán tại châu Âu được sản xuất ngay trên lục địa này, cho thấy ngành công nghiệp ô tô khu vực đang thích nghi tốt với xu hướng điện hóa.

Trung Quốc vẫn dẫn đầu nhưng châu Âu có cơ hội

Trên bình diện toàn cầu, các hãng xe Trung Quốc hiện sản xuất tới 60% tổng số xe điện bán ra trên thế giới. Công suất sản xuất pin của Trung Quốc cũng gấp 20 lần so với châu Âu — một khoảng cách rất lớn. Tuy nhiên, các nhà sản xuất pin châu Âu và Hàn Quốc đang tích cực mở rộng năng lực sản xuất ngay tại EU.

T&E dự báo nếu châu Âu duy trì quyết tâm chính sách hiện tại, lục địa này hoàn toàn có thể thu hẹp khoảng cách với Trung Quốc trước năm 2030 và giảm mạnh sự phụ thuộc vào dầu mỏ trong lĩnh vực giao thông vận tải.

Ý nghĩa với thị trường Việt Nam

Cuộc đua xe điện toàn cầu giữa châu Âu và Trung Quốc mang đến nhiều bài học cho Việt Nam. Thị trường xe điện Việt Nam đang trong giai đoạn phát triển sớm với VinFast là hãng xe nội địa tiên phong, nhưng cũng đối mặt với sự cạnh tranh ngày càng lớn từ các thương hiệu Trung Quốc như BYD.

Bài học từ châu Âu cho thấy chính sách phát thải nghiêm ngặt là động lực then chốt thúc đẩy chuyển đổi sang xe điện. Đối với Việt Nam, việc xây dựng hạ tầng trạm sạc đồng bộ và ban hành các chính sách ưu đãi rõ ràng sẽ là yếu tố quyết định tốc độ điện hóa giao thông. Hiện tại, mạng lưới trạm sạc tại Việt Nam đang được mở rộng nhanh chóng, nhưng vẫn cần thêm đầu tư để đáp ứng nhu cầu ngày càng tăng.

Ngoài ra, với 60% xe điện toàn cầu đến từ Trung Quốc, Việt Nam — vốn có quan hệ thương mại sâu rộng với Trung Quốc — có thể hưởng lợi từ nguồn cung xe điện giá cả phải chăng, đồng thời cần cân nhắc phát triển năng lực sản xuất nội địa để không phụ thuộc hoàn toàn vào nhập khẩu.

Tổng kết

Báo cáo của T&E là tín hiệu tích cực cho cuộc chuyển đổi năng lượng toàn cầu. Châu Âu đang chứng minh rằng với chính sách đúng đắn, khoảng cách với Trung Quốc trong lĩnh vực xe điện hoàn toàn có thể thu hẹp. Đối với các quốc gia đang phát triển như Việt Nam, đây là minh chứng rõ ràng rằng đầu tư vào xe điện và hạ tầng trạm sạc không chỉ là vấn đề môi trường mà còn là chiến lược an ninh năng lượng và kinh tế dài hạn.

Nguồn: CleanTechnica