California tung gói trợ giá xe điện mới 135 triệu USD — Rivian và Lucid được ưu ái, Tesla bị gạt ra ngoài

Theo CleanTechnica, sau khi chính quyền Trump và Quốc hội Mỹ quyết định xóa bỏ khoản tín dụng thuế liên bang trị giá 7.500 USD dành cho xe điện, Thống đốc California Gavin Newsom đã tuyên bố bang sẽ tự mình hỗ trợ ngành công nghiệp xe điện bằng các khoản trợ giá mới. Và giờ đây, lời hứa đó đang trở thành hiện thực với một chương trình trợ giá đáng chú ý — nhưng không phải hãng xe nào cũng được hưởng lợi như nhau.

Chi tiết chương trình trợ giá xe điện mới của California

Bang California đã phân bổ ngân sách khoảng 3.375 tỷ VND (135 triệu USD) cho chương trình trợ giá xe điện mới. Điểm khác biệt lớn nhất so với chính sách tín dụng thuế liên bang trước đây là khoản trợ giá này được áp dụng trực tiếp tại đại lý khi mua xe (point-of-sale rebate), nghĩa là người mua được giảm giá ngay lập tức thay vì phải chờ khai thuế cuối năm mới nhận được tiền.

Các mức trợ giá cụ thể như sau:

• Xe điện mới: trợ giá khoảng 87,5 triệu VND (3.500 USD), áp dụng cho xe có giá bán lẻ đề xuất (MSRP) không vượt quá khoảng 1,25 tỷ VND (50.000 USD)
• Xe điện đã qua sử dụng: trợ giá khoảng 43,75 triệu VND (1.750 USD), áp dụng cho xe có giá không quá khoảng 625 triệu VND (25.000 USD)

Điều kiện quan trọng: chương trình chỉ dành cho người mua xe điện lần đầu. Đây là một chiến lược có chủ đích — những người đã sở hữu xe điện thường có xu hướng tiếp tục mua xe điện cho lần sau, nên bang muốn tập trung nguồn lực vào nhóm khách hàng còn đang do dự, chưa từng trải nghiệm xe điện.

Rivian và Lucid được ưu ái, Tesla bị loại trừ

Điểm gây tranh cãi nhất của chương trình nằm ở quy định dành cho các hãng xe có trụ sở tại California. Cụ thể, Rivian và Lucid — hai hãng xe điện đặt trụ sở chính tại bang này — được miễn giới hạn giá trần 50.000 USD. Điều này có nghĩa là ngay cả những mẫu xe cao cấp hơn của hai hãng này vẫn đủ điều kiện nhận trợ giá.

Trong khi đó, Tesla — từng là niềm tự hào của ngành công nghiệp xe điện California — lại bị gạt ra ngoài danh sách ưu đãi đặc biệt này. Lý do? Tesla đã chính thức chuyển trụ sở từ Palo Alto, California về Austin, Texas vào năm 2021. Quyết định rời đi của CEO Elon Musk giờ đây đang khiến Tesla mất đi một lợi thế cạnh tranh quan trọng tại chính thị trường xe điện lớn nhất nước Mỹ.

Tất nhiên, các mẫu xe Tesla có giá dưới 50.000 USD vẫn đủ điều kiện nhận khoản trợ giá 3.500 USD tiêu chuẩn — nhưng không được hưởng quy chế đặc biệt như Rivian hay Lucid.

Hỗ trợ thêm cho người thu nhập thấp

Ngoài chương trình trợ giá chính, California còn cung cấp các khoản hỗ trợ bổ sung dành cho người dân có thu nhập thấp đến trung bình thông qua chương trình Access Clean California. Chương trình này không chỉ hỗ trợ mua xe điện mà còn bao gồm cả điện mặt trời, xe đạp điện (e-bike) và các công nghệ năng lượng sạch khác.

Ý nghĩa với thị trường Việt Nam

Động thái của California cho thấy một xu hướng quan trọng: khi chính sách liên bang thay đổi bất lợi cho xe điện, các bang và địa phương có thể chủ động đưa ra chính sách hỗ trợ riêng. Đây là bài học đáng tham khảo cho Việt Nam, nơi chính sách ưu đãi thuế cho xe điện cũng đang trong giai đoạn điều chỉnh.

Tại Việt Nam, VinFast hiện là hãng xe điện nội địa duy nhất và đang được hưởng các chính sách hỗ trợ nhất định. Cách California ưu tiên các hãng xe có trụ sở tại bang mình có thể gợi ý cho các nhà hoạch định chính sách Việt Nam về việc xây dựng chính sách hỗ trợ có mục tiêu — vừa thúc đẩy chuyển đổi xanh, vừa phát triển ngành công nghiệp xe điện trong nước.

Hạ tầng trạm sạc cũng là yếu tố then chốt. Bạn có thể tìm hiểu vị trí các trạm sạc xe điện trên toàn quốc tại TramSac.me.

Tổng kết

Chương trình trợ giá xe điện mới của California là minh chứng rõ ràng cho thấy cuộc chiến chính sách xe điện tại Mỹ đang ngày càng phức tạp. Việc ưu tiên Rivian và Lucid trong khi loại trừ Tesla khỏi danh sách ưu đãi đặc biệt cho thấy quyết định kinh doanh của các hãng xe — như việc chọn đặt trụ sở ở đâu — có thể mang lại hệ quả lâu dài và bất ngờ. Với ngân sách 135 triệu USD, chương trình tuy không thể thay thế hoàn toàn khoản tín dụng thuế liên bang 7.500 USD đã bị xóa, nhưng vẫn là tín hiệu tích cực cho thị trường xe điện tại bang đông dân nhất nước Mỹ.

Nguồn: CleanTechnica