California ra mắt chương trình giảm giá xe điện 3.500 USD — Rivian và Lucid hưởng lợi lớn, Tesla bị giới hạn

Theo Electrek, Thống đốc bang California Gavin Newsom vừa ký ban hành dự luật SB 168, chính thức ra mắt chương trình "MyFirstEV" — một chương trình hoàn toàn mới dành cho người lần đầu mua xe điện, với khoản chiết khấu tức thì lên tới khoảng 87,5 triệu VND (3.500 USD) ngay tại đại lý. Chương trình dự kiến triển khai vào mùa hè 2026 và được đánh giá là "cú hích" quan trọng cho thị trường xe điện California sau khi chính sách ưu đãi thuế xe điện liên bang bị bãi bỏ vào tháng 9/2025.

Chi tiết chương trình MyFirstEV

Chương trình được hậu thuẫn bởi 135,5 triệu USD ngân sách bang, kết hợp với khoản đối ứng tương đương từ các hãng xe tham gia, tạo tổng quỹ lên tới khoảng 270 triệu USD dành cho chiết khấu tại điểm bán (point-of-sale rebate).

Cụ thể, các mức chiết khấu như sau:

• Xe điện mới: giảm 3.500 USD (khoảng 87,5 triệu VND) cho xe có giá niêm yết (MSRP) tối đa 50.000 USD
• Xe điện cũ: giảm 1.750 USD (khoảng 43,75 triệu VND) cho xe có giá tối đa 25.000 USD

Điều kiện tham gia bao gồm: phải là cư dân California, lần đầu mua xe không phát thải, xe thuộc phân khúc hạng nhẹ (trọng lượng dưới 3.856 kg). Đặc biệt, chương trình không giới hạn thu nhập người mua — chỉ kiểm soát qua mức giá xe.

Điều khoản "trụ sở California" — lợi thế cho Rivian và Lucid

Điểm gây tranh cãi nhất của SB 168 nằm ở một điều khoản miễn trừ đặc biệt: các hãng xe chỉ sản xuất xe điện và có trụ sở chính tại California tính đến ngày 1/1/2026 sẽ được miễn giới hạn giá 50.000 USD. Điều này có nghĩa ngay cả những mẫu xe cao cấp vượt mức giá trần vẫn đủ điều kiện nhận chiết khấu 3.500 USD.

Hai hãng hưởng lợi lớn nhất là Rivian và Lucid — cả hai đều có trụ sở tại California và chuyên sản xuất xe thuần điện. Toàn bộ dải sản phẩm của họ, bao gồm những mẫu xe giá trên 50.000 USD, đều đủ điều kiện tham gia.

Trong khi đó, Tesla — hãng xe điện lớn nhất thế giới và từng là biểu tượng của California — lại bị loại khỏi điều khoản ưu đãi này. Lý do: Tesla đã chuyển trụ sở chính sang Austin, Texas từ năm 2021. Do đó, chỉ các phiên bản Model 3 và Model Y có giá dưới 50.000 USD mới đủ điều kiện nhận chiết khấu. Mẫu Cybertruck và các phiên bản cao cấp hơn đều không được hỗ trợ.

Những mẫu xe đủ điều kiện đáng chú ý

Dưới mức giá trần 50.000 USD, nhiều mẫu xe phổ thông đủ điều kiện tham gia:

• Chevrolet Bolt: giá khởi điểm dưới 30.000 USD
• Chevrolet Equinox EV và Blazer EV: các phiên bản tiêu chuẩn
• Hyundai IONIQ 5: giá khoảng 35.000 USD
• Toyota bZ và C-HR điện: dưới 40.000 USD
• Ford Mustang Mach-E: khoảng 38.000 USD

Bối cảnh thị trường

Chương trình MyFirstEV ra đời trong bối cảnh thị trường xe điện California gặp khó khăn. Sau khi ưu đãi thuế liên bang cho xe điện bị bãi bỏ vào tháng 9/2025, thị phần xe điện tại bang này đã giảm từ gần 25% xuống còn 15,7% trong quý 1/2026 — cách xa mục tiêu 35% mà bang đề ra.

Chương trình nằm trong gói ngân sách xe không phát thải tổng trị giá 600 triệu USD cho năm tài chính 2026-27, được tài trợ từ nguồn thu Cap-and-Invest và phí kiểm soát khí thải. Với tổng quỹ 270 triệu USD, ước tính chương trình có thể hỗ trợ từ 77.000 đến 155.000 xe tùy theo tỷ lệ xe mới và xe cũ.

Cơ quan Tài nguyên Không khí California (CARB) hiện đang hoàn tất các thỏa thuận với hãng xe và đại lý, dự kiến công bố chi tiết đầy đủ trong vài tuần tới.

Ý nghĩa với thị trường Việt Nam

Chính sách của California cho thấy xu hướng toàn cầu: các chính phủ ngày càng sử dụng chiết khấu tại điểm bán thay vì ưu đãi thuế phức tạp để thúc đẩy xe điện. Đây là bài học đáng tham khảo cho Việt Nam, nơi chính sách ưu đãi thuế đăng ký cho xe điện đã hết hiệu lực và thị trường đang cần thêm các biện pháp kích cầu.

Tại Việt Nam, VinFast vẫn đang dẫn đầu thị trường xe điện với hệ thống trạm sạc ngày càng mở rộng. Kinh nghiệm từ California — yêu cầu hãng xe đối ứng vốn cùng chính phủ — có thể là mô hình hợp tác công-tư hiệu quả mà Việt Nam nên cân nhắc áp dụng để phát triển hạ tầng và thúc đẩy tiêu dùng xe điện.

Tổng kết

Chương trình MyFirstEV của California là nỗ lực đáng chú ý nhằm khôi phục đà tăng trưởng xe điện sau khi mất ưu đãi liên bang. Điều khoản "trụ sở California" tạo lợi thế rõ ràng cho Rivian và Lucid, đồng thời đặt ra câu hỏi thú vị về mối quan hệ giữa chính sách công và quyết định di dời trụ sở doanh nghiệp — như trường hợp của Tesla. Với quỹ 270 triệu USD và khả năng hỗ trợ hàng chục nghìn xe, đây sẽ là một trong những chương trình ưu đãi xe điện cấp bang lớn nhất nước Mỹ trong năm 2026.

Nguồn: Electrek