Các tổ chức môi trường kiện phản đối quyết định cho Georgia Power mở rộng 10 GW điện khí đốt tại Mỹ

Theo CleanTechnica, nhiều tổ chức môi trường và cộng đồng tôn giáo tại thành phố Atlanta, bang Georgia (Mỹ) vừa chính thức đệ đơn kháng cáo lên Tòa án Cấp cao Quận Fulton, yêu cầu xem xét lại quyết định gây tranh cãi của Ủy ban Dịch vụ Công Georgia (Georgia Public Service Commission — PSC). Vào tháng 12 năm ngoái, PSC đã phê duyệt đề xuất của công ty điện lực Georgia Power bổ sung thêm 10 GW công suất phát điện vào lưới điện — toàn bộ chi phí do người tiêu dùng gánh chịu, mà theo các tổ chức khởi kiện, công ty chưa chứng minh được nhu cầu thực sự cho lượng điện khổng lồ này.

Nội dung chính

Phía nguyên đơn bao gồm hai nhóm chính. Nhóm thứ nhất do Trung tâm Luật Môi trường miền Nam (Southern Environmental Law Center) đại diện, gồm tổ chức Georgia Interfaith Power & Light, Nhà thờ Baptist Park Avenue và Nhà thờ Unitarian Universalist thành phố Savannah. Nhóm thứ hai do Sierra Club đại diện, cùng với bà Adrien Webber và Liên minh miền Nam vì Năng lượng Sạch (Southern Alliance for Clean Energy — SACE).

Trọng tâm của vụ kiện nằm ở lập luận rằng PSC đã không tuân thủ các yêu cầu pháp lý khi phê duyệt dự án. Cụ thể, Georgia Power dự kiến xây dựng tám tổ máy phát điện khí metan mới, trong đó có một tổ máy tại Nhà máy McIntosh — được đánh giá là một trong những tổ máy khí đốt đắt đỏ nhất nước Mỹ. Điều đáng chú ý là chính mô hình phân tích của Georgia Power cũng cho thấy tổ máy này không cần thiết để đáp ứng nhu cầu điện.

Về mặt tài chính, các tổ chức khởi kiện cảnh báo rằng dự án sẽ buộc người dân Georgia phải trả tiền cho các dự án nhiên liệu hóa thạch cho đến tận năm 2075. Georgia Power được hưởng lợi nhuận trên mỗi đồng chi tiêu, trong khi toàn bộ rủi ro tài chính đổ lên vai khách hàng sử dụng điện. Công ty cũng viện dẫn rằng hơn 80% mức tăng trưởng nhu cầu điện dự kiến đến từ các trung tâm dữ liệu (data center) — nhưng các tổ chức phản biện cho rằng những trung tâm dữ liệu này có thể không bao giờ được xây dựng.

Bà Maggie Shober, đại diện Liên minh miền Nam vì Năng lượng Sạch, phát biểu: "Với đơn kháng cáo này, chúng tôi yêu cầu Ủy ban tuân thủ các quy định pháp lý trong các quyết định về chính sách năng lượng."

Bà Adrien Webber, Giám đốc Chi hội Sierra Club tại Georgia, nhấn mạnh: "Quyết định phê duyệt của Ủy ban sẽ chỉ kéo dài sự phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch, làm ô nhiễm trầm trọng hơn và áp đặt những chi phí không cần thiết lên người dân."

Trước đó, vào ngày 18 tháng 2, PSC đã bác đơn xin xét lại với tỷ lệ phiếu sít sao 3-2, cho thấy ngay trong nội bộ ủy ban cũng tồn tại sự chia rẽ đáng kể về tính hợp lý của dự án.

Ý nghĩa với thị trường Việt Nam

Câu chuyện tại Georgia là một bài học cảnh tỉnh cho bất kỳ quốc gia nào đang trong giai đoạn chuyển đổi năng lượng, bao gồm cả Việt Nam. Khi các công ty điện lực đầu tư hàng tỷ USD vào hạ tầng khí đốt, họ tạo ra hiệu ứng "khóa chặt" (lock-in effect) — buộc nền kinh tế phải phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch trong nhiều thập kỷ tới, bất chấp chi phí năng lượng tái tạo ngày càng giảm.

Tại Việt Nam, Quy hoạch Điện VIII đã đặt mục tiêu tăng mạnh công suất điện gió và điện mặt trời, đồng thời hạn chế phát triển thêm nhiệt điện than. Tuy nhiên, điện khí LNG vẫn được kỳ vọng đóng vai trò chuyển tiếp quan trọng. Bài học từ Georgia cho thấy cần thận trọng trong việc đánh giá nhu cầu thực tế, tránh đầu tư quá mức vào hạ tầng hóa thạch mà cuối cùng người tiêu dùng phải gánh chịu chi phí.

Về phía hạ tầng xe điện, xu hướng toàn cầu cho thấy sự chuyển đổi sang năng lượng sạch và giao thông điện hóa là không thể đảo ngược. Với hệ thống trạm sạc xe điện đang ngày càng mở rộng tại Việt Nam, việc đảm bảo nguồn điện sạch để cung cấp cho các trạm sạc sẽ quyết định mức độ "xanh" thực sự của xe điện trong tương lai.

Tổng kết

Vụ kiện phản đối mở rộng 10 GW điện khí đốt của Georgia Power đặt ra câu hỏi lớn về trách nhiệm của các cơ quan quản lý năng lượng: liệu có nên phê duyệt những dự án hóa thạch khổng lồ khi chưa chứng minh được nhu cầu thực tế, đặc biệt khi chi phí năng lượng tái tạo đang ngày càng cạnh tranh? Kết quả tại tòa án Georgia sẽ là một tiền lệ quan trọng, không chỉ cho nước Mỹ mà còn cho các quốc gia đang đứng trước lựa chọn giữa đầu tư vào hạ tầng hóa thạch hay đẩy nhanh chuyển đổi sang năng lượng sạch.

Nguồn: CleanTechnica