Các tổ chức bản địa và bộ lạc tại Mỹ đi đầu trong đổi mới năng lượng sạch

Theo CleanTechnica, trong bối cảnh chính sách năng lượng sạch tại Mỹ đang gặp nhiều rào cản dưới thời chính quyền Trump 2.0, các tổ chức bản địa và bộ lạc (tribal nations) trên khắp nước Mỹ không chờ đợi Washington mà chủ động xây dựng những giải pháp năng lượng tái tạo đột phá. Những sáng kiến này không chỉ phục vụ cộng đồng địa phương mà còn trở thành mô hình có thể nhân rộng trên quy mô quốc gia.

Những dự án năng lượng sạch tiên phong từ cộng đồng bản địa

Navajo Power là tổ chức hợp tác với các bộ lạc để phát triển các dự án năng lượng tái tạo quy mô lớn (utility-scale) trên vùng đất bản địa, đồng thời tôn trọng chủ quyền và giá trị văn hóa truyền thống. Bằng cách kết nối với các nhà đầu tư và nhà phát triển, Navajo Power giúp đơn giản hóa quy trình triển khai dự án và giảm thiểu rủi ro đầu tư.

Cơ quan Điện lực Bộ lạc Navajo (NTUA), được thành lập từ năm 1959, đã phát triển thành một doanh nghiệp phi lợi nhuận tự vận hành, phục vụ toàn bộ Quốc gia Navajo rộng hơn 69.000 km². NTUA không chỉ cung cấp điện mà còn đảm nhận dịch vụ viễn thông, khí đốt, nước sạch và xử lý nước thải. Đáng chú ý, tổ chức này đang hợp tác với Urban Electric Power thử nghiệm công nghệ pin kẽm (zinc battery) cho mô hình điện khí hóa phân tán — một giải pháp đầy tiềm năng cho các vùng xa xôi chưa được kết nối lưới điện.

Bộ lạc San Pasqual Band of Mission Indians vận hành một trong những dự án điện khí hóa bộ lạc tiên tiến nhất nước Mỹ, với gần 100 trạm sạc xe điện (EV charger), hệ thống phát điện mặt trời, lưu trữ năng lượng bằng pin và lưới điện vi mô cộng đồng (community microgrid). Đây là minh chứng rõ ràng rằng mô hình kết hợp trạm sạc EV với năng lượng tái tạo hoàn toàn khả thi ngay cả ở quy mô cộng đồng nhỏ.

Red Cloud Renewables, đặt tại Khu bảo tồn Pine Ridge ở bang South Dakota, là cơ sở đào tạo năng lượng tái tạo duy nhất do người bản địa lãnh đạo tại Mỹ. Tổ chức này đã đào tạo hơn 1.100 học viên bản địa về lắp đặt điện mặt trời, xây dựng bền vững và cách nhiệt công trình, đồng thời triển khai các dự án thực tế ngay trong cộng đồng của họ.

Trên bình diện rộng hơn, Sáng kiến Đổi mới Điện lực (Electric Innovation Initiative — EII) — chương trình quốc gia kéo dài 10 năm do Chủ tịch Ủy ban Năng lượng California David Hochschild và Thượng nghị sĩ Hawaii Chris Lee khởi xướng — đang hỗ trợ các dự án do cộng đồng bản địa dẫn dắt đến năm 2035.

Một con số đáng suy ngẫm: vùng đất bản địa chỉ chiếm khoảng 2% diện tích nước Mỹ nhưng sở hữu tới 6% tiềm năng năng lượng tái tạo của cả nước — cho thấy vai trò chiến lược của các lãnh thổ bộ lạc trong tương lai năng lượng sạch.

Ý nghĩa với thị trường Việt Nam

Câu chuyện của các cộng đồng bản địa tại Mỹ mang lại nhiều bài học giá trị cho Việt Nam. Mô hình kết hợp trạm sạc xe điện với điện mặt trời và lưới điện vi mô — như dự án của bộ lạc San Pasqual với gần 100 trạm sạc — hoàn toàn có thể áp dụng tại các vùng nông thôn và miền núi Việt Nam, nơi hạ tầng lưới điện còn hạn chế.

Với sự phát triển mạnh mẽ của mạng lưới trạm sạc xe điện tại Việt Nam, việc tích hợp năng lượng tái tạo vào hệ thống trạm sạc không chỉ giảm chi phí vận hành mà còn đảm bảo tính bền vững lâu dài. VinFast và các nhà vận hành trạm sạc trong nước có thể tham khảo mô hình microgrid để mở rộng hạ tầng sạc đến những khu vực xa trung tâm, phục vụ cả du lịch xanh và giao thông địa phương.

Bên cạnh đó, mô hình đào tạo nhân lực năng lượng tái tạo của Red Cloud Renewables cũng là gợi ý hay cho Việt Nam trong việc xây dựng đội ngũ kỹ thuật viên lắp đặt và bảo trì trạm sạc — một nhu cầu ngày càng cấp thiết khi số lượng xe điện tăng nhanh.

Tổng kết

Các cộng đồng bản địa tại Mỹ đang chứng minh rằng đổi mới năng lượng sạch không nhất thiết phải chờ chính sách từ trên xuống. Bằng cách tự chủ triển khai trạm sạc xe điện, điện mặt trời, pin lưu trữ và đào tạo nhân lực, họ tạo ra những mô hình thiết thực mà bất kỳ cộng đồng nào trên thế giới — kể cả Việt Nam — đều có thể học hỏi và áp dụng.

Nguồn: CleanTechnica