Các tiểu bang đang dẫn dắt tương lai năng lượng sạch của nước Mỹ như thế nào?

Theo CleanTechnica, trong một tập mới nhất của chương trình podcast CleanTech Talk, người dẫn chương trình Zachary Shahan đã có cuộc trò chuyện chuyên sâu với Dylan McDowell — Giám đốc điều hành Hội nghị Quốc gia các Nhà lập pháp Môi trường (National Caucus of Environmental Legislators — NCEL) — và Thượng nghị sĩ bang Hawai'i Chris Lee về vai trò ngày càng quan trọng của các tiểu bang trong việc định hình tương lai năng lượng sạch của nước Mỹ.

Tại sao hành động cấp tiểu bang quan trọng hơn bao giờ hết?

Trong bối cảnh chính sách năng lượng liên bang Mỹ đang có nhiều biến động dưới thời chính quyền Trump — từ việc cắt giảm ngân sách cho xe điện và năng lượng tái tạo đến xu hướng quay lại ủng hộ nhiên liệu hóa thạch — các tiểu bang đang nổi lên như những đầu tàu thực sự của cuộc chuyển đổi năng lượng sạch.

Theo ông Dylan McDowell, NCEL là tổ chức quy tụ các nhà lập pháp tiểu bang trên khắp nước Mỹ, những người cam kết thúc đẩy chính sách bảo vệ môi trường và năng lượng sạch ngay tại địa phương. Khi chính sách liên bang thiếu nhất quán, chính quyền tiểu bang trở thành tuyến phòng thủ quan trọng nhất để duy trì đà chuyển đổi xanh.

Thượng nghị sĩ Chris Lee — đại diện cho Hawai'i, một trong những tiểu bang đi đầu về năng lượng tái tạo tại Mỹ — nhấn mạnh rằng hành động cấp tiểu bang không chỉ mang tính biểu tượng. Các tiểu bang có quyền lực thực sự trong việc ban hành tiêu chuẩn khí thải, ưu đãi thuế cho xe điện, đầu tư hạ tầng trạm sạc và đặt mục tiêu năng lượng tái tạo riêng — độc lập với chính phủ liên bang.

Học hỏi thực tiễn định hình chính sách

Một điểm đáng chú ý trong cuộc thảo luận là cách tiếp cận "học hỏi qua thực tiễn" (hands-on learning) đang thay đổi cách các nhà lập pháp xây dựng chính sách năng lượng. Thay vì chỉ dựa vào lý thuyết hay báo cáo, các nghị sĩ tiểu bang được NCEL tổ chức tham quan thực tế các dự án năng lượng sạch, nhà máy sản xuất pin, trạm sạc xe điện và cơ sở năng lượng mặt trời. Từ đó, họ hiểu rõ hơn về lợi ích kinh tế, việc làm và môi trường mà năng lượng sạch mang lại cho cộng đồng địa phương.

Cách tiếp cận này đã giúp nhiều nhà lập pháp — kể cả những người ban đầu hoài nghi — thay đổi quan điểm và ủng hộ các dự luật thúc đẩy năng lượng sạch tại tiểu bang mình.

Xu hướng lập pháp năng lượng sạch năm 2026

Cả hai khách mời đều nhận định rằng bức tranh lập pháp năng lượng sạch cấp tiểu bang năm 2026 đang rất sôi động. Nhiều tiểu bang đang đẩy mạnh:

• Tiêu chuẩn xe không phát thải (zero-emission vehicle standards)
• Đầu tư mở rộng mạng lưới trạm sạc xe điện công cộng
• Ưu đãi tài chính cho người mua xe điện
• Mục tiêu 100% năng lượng tái tạo trong lưới điện

Hawai'i là ví dụ điển hình khi tiểu bang này đã đặt mục tiêu sử dụng 100% năng lượng tái tạo và liên tục ban hành các chính sách hỗ trợ giao thông điện hóa.

Ý nghĩa với thị trường Việt Nam

Mô hình phân quyền tại Mỹ — nơi các tiểu bang chủ động ban hành chính sách năng lượng sạch — mang lại bài học giá trị cho Việt Nam. Tại Việt Nam, các thành phố lớn như Hà Nội và TP. Hồ Chí Minh cũng đang đi đầu trong việc thúc đẩy xe điện, với Hà Nội dự kiến cấm xe máy xăng trong vành đai 1 từ giữa năm 2026.

Hạ tầng trạm sạc tại Việt Nam cũng đang phát triển nhanh chóng. Theo dữ liệu trên TramSac.me, cả nước hiện có hơn 16.800 trạm sạc, với sự tham gia của nhiều doanh nghiệp từ VinFast, V-GREEN đến các đối tác quốc tế như BYD. Vai trò chủ động của chính quyền địa phương trong việc quy hoạch và khuyến khích lắp đặt trạm sạc sẽ là yếu tố quyết định tốc độ phổ cập xe điện tại Việt Nam.

Tổng kết

Câu chuyện từ nước Mỹ cho thấy rằng ngay cả khi chính sách cấp trung ương gặp trở ngại, các chính quyền địa phương vẫn có thể tạo ra thay đổi lớn trong cuộc chuyển đổi sang năng lượng sạch và giao thông điện. Đây là bài học có giá trị không chỉ cho các tiểu bang Mỹ mà còn cho các quốc gia đang phát triển như Việt Nam — nơi mà sự phối hợp giữa chính quyền trung ương và địa phương sẽ quyết định tốc độ của cuộc cách mạng xe điện.

Nguồn: CleanTechnica