Bộ Nội vụ Mỹ chi gần 4 tỷ USD "mua chuộc" các công ty năng lượng hủy dự án điện gió ngoài khơi — người tiêu dùng gánh hậu quả

Theo Electrek, Bộ Nội vụ Mỹ (Department of the Interior) dưới sự chỉ đạo của Bộ trưởng Doug Burgum đã liên tục ký kết các thỏa thuận bồi thường khổng lồ cho các công ty năng lượng để họ hủy bỏ các dự án điện gió ngoài khơi (offshore wind), thay vào đó chuyển hướng sang phát triển nhiên liệu hóa thạch. Tổng giá trị các thỏa thuận này đã vượt mốc 3,9 tỷ USD (khoảng 97.500 tỷ VND), tất cả đều lấy từ tiền thuế của người dân Mỹ.

Bốn thỏa thuận tỷ đô hủy bỏ điện gió sạch

Chuỗi thỏa thuận gây tranh cãi bắt đầu từ tháng 3/2026, khi Bộ Nội vụ chi gần 1 tỷ USD cho tập đoàn TotalEnergies (Pháp) để hủy các hợp đồng thuê mặt biển phục vụ phát triển điện gió ngoài khơi.

Đến ngày 17/6/2026, đến lượt công ty Invenergy nhận khoản bồi thường 765 triệu USD (khoảng 19.125 tỷ VND) để từ bỏ bốn khu vực thuê tại New York/New Jersey, California và hai địa điểm tại Maine. Số vốn này được chuyển hướng sang các dự án khí đốt tự nhiên, cùng một phần nhỏ đầu tư vào địa nhiệt.

Ngày 29/6/2026, Duke Energy ký thỏa thuận nhận 129 triệu USD (khoảng 3.225 tỷ VND) để hủy dự án điện gió tại vịnh Carolina Long Bay — một dự án có công suất dự kiến lên tới 1,6 GW, đủ cung cấp điện cho khoảng 375.000 hộ gia đình.

Mới nhất, ngày 6/8/2026, tập đoàn RWE (Đức) nhận khoản bồi thường lớn nhất: 1,22 tỷ USD (khoảng 30.500 tỷ VND) để hủy các hợp đồng thuê tại New York Bight, Louisiana và California. Đáng chú ý, một phần trong thỏa thuận yêu cầu RWE phát triển 300 triệu USD tua-bin khí methane — tức là dùng tiền công để xây thêm hạ tầng nhiên liệu hóa thạch.

Điện gió rẻ hơn, nhưng bị hy sinh vì lợi ích nhóm?

Tác giả bài gốc — nhà báo Jameson Dow — chỉ ra rằng điện gió ngoài khơi hiện là một trong những nguồn năng lượng có chi phí sản xuất thấp nhất, rẻ hơn đáng kể so với điện khí đốt. Trong bối cảnh nhu cầu điện tại Mỹ đang tăng mạnh (do phát triển trung tâm dữ liệu AI, xe điện, và điện hóa công nghiệp), việc hủy bỏ hàng loạt dự án điện gió sẽ khiến nguồn cung thiếu hụt và đẩy giá điện lên cao.

Bài báo cũng cho rằng các khoản chi này có dấu hiệu vi phạm Đạo luật Thềm lục địa ngoài khơi (Outer Continental Shelf Lands Act) của Mỹ, khi sử dụng Quỹ Phán quyết (Judgment Fund) — một quỹ liên bang thường chỉ dùng để thanh toán các phán quyết tòa án — để bồi thường cho các công ty tư nhân mà không qua phê duyệt của Quốc hội.

Ngoài tác động kinh tế, việc quay lại đốt khí đốt thay vì phát triển điện gió còn làm gia tăng ô nhiễm không khí, ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe cộng đồng — đặc biệt tại các bang ven biển nơi các dự án điện gió đã được quy hoạch.

Ý nghĩa với thị trường Việt Nam

Câu chuyện tại Mỹ mang đến bài học cảnh báo quan trọng cho Việt Nam. Trong khi Mỹ đang "đi ngược" bằng cách hủy bỏ dự án năng lượng tái tạo, Việt Nam lại đang đẩy mạnh phát triển điện gió ngoài khơi theo Quy hoạch điện VIII, với mục tiêu đạt 6 GW điện gió ngoài khơi vào năm 2030.

Sự phát triển của năng lượng tái tạo tại Việt Nam có mối liên hệ trực tiếp với hạ tầng xe điện. Nguồn điện sạch giúp xe điện thực sự "xanh" từ gốc — điều mà TramSac.me luôn hướng tới khi xây dựng bản đồ trạm sạc xe điện trên toàn quốc. Nếu lưới điện vẫn phụ thuộc nhiên liệu hóa thạch, lợi ích môi trường của xe điện sẽ bị giảm đi đáng kể.

Việt Nam cũng có lợi thế lớn khi nhiều tập đoàn quốc tế (bao gồm cả những công ty đang rời thị trường Mỹ như RWE) đang tìm kiếm cơ hội tại Đông Nam Á. Đây có thể là thời điểm vàng để Việt Nam thu hút vốn đầu tư và công nghệ điện gió ngoài khơi từ các đối tác quốc tế.

Tổng kết

Việc Mỹ chi gần 4 tỷ USD tiền thuế để hủy bỏ các dự án điện gió ngoài khơi là một bước lùi lớn trong cuộc chiến chống biến đổi khí hậu, đồng thời đặt gánh nặng lên túi tiền của chính người tiêu dùng Mỹ qua giá điện cao hơn. Trong khi đó, các quốc gia như Việt Nam có cơ hội đón nhận dòng vốn và nhân lực năng lượng tái tạo đang bị "đẩy ra" khỏi thị trường Mỹ — biến thách thức toàn cầu thành lợi thế cạnh tranh cho ngành năng lượng sạch và xe điện trong nước.

Nguồn: Electrek