Bang Utah tăng gấp đôi phí biển số đen — phần lớn doanh thu không dành cho giao thông mà chuyển sang phục vụ Olympic 2034

Theo Carscoops, bang Utah (Mỹ) đang chuẩn bị tăng gấp đôi phí mua biển số xe màu đen — một loại biển số đặc biệt rất được ưa chuộng tại tiểu bang này. Điều đáng chú ý là phần lớn nguồn thu mới sẽ không được sử dụng để nâng cấp hạ tầng giao thông, mà chuyển sang phục vụ công tác chuẩn bị cho Thế vận hội Mùa đông 2034.

Biển số đen Utah — từ 25 USD lên 50 USD

Kể từ khi ra mắt vào năm 2023, chương trình biển số đen (black plate) của bang Utah đã thu hút hơn 200.000 người đăng ký, mang về tổng doanh thu hơn 6,4 triệu USD (khoảng 160 tỷ VND). Đây là loại biển số tùy chọn với thiết kế đặc biệt, cho phép chủ xe cá nhân hóa phương tiện của mình.

Tuy nhiên, từ ngày 01/01/2027, mức phí sẽ tăng từ 25 USD (khoảng 625.000 VND) lên 50 USD (khoảng 1,25 triệu VND) — tức gấp đôi so với hiện tại.

Tiền đi đâu?

Theo cơ cấu phân bổ mới, mỗi tấm biển số đen trị giá 50 USD sẽ được chia như sau:

• 23 USD → Quỹ Đầu tư Giao thông vận tải 2005 (Transportation Investment Fund of 2005)
• 21,50 USD → Quỹ Tài trợ Địa điểm Olympic và Paralympic (Olympic and Paralympic Venues Grant Fund)
• 5,50 USD → Quỹ Tương tác Văn hóa và Cộng đồng (Cultural and Community Engagement Foundation Fund)

Như vậy, chỉ khoảng 23 USD trong tổng số 50 USD thực sự được đầu tư vào hạ tầng giao thông. Phần còn lại — hơn một nửa — được chuyển sang các quỹ phục vụ sự kiện thể thao và văn hóa. Trước đây, một phần doanh thu từ biển số đen còn được dành cho Hội Lịch sử Bang Utah (Utah State Historical Society), nhưng khoản này đã bị cắt để nhường chỗ cho quỹ Olympic.

Bà Aundrea Peterson, phát ngôn viên Thượng viện bang Utah, giải thích: "Biển số đen là lựa chọn tự nguyện dựa trên nhu cầu người dùng, giúp hỗ trợ các ưu tiên của tiểu bang mà không cần tăng thuế." Bà cũng nhấn mạnh rằng Utah cần giải quyết "nhu cầu giao thông ngày càng tăng" và chuẩn bị cho Thế vận hội Mùa đông 2034 sắp tới.

Dù được chính quyền đóng khung như một cách huy động ngân sách không qua thuế, nhiều ý kiến cho rằng việc chuyển hướng nguồn thu sang phục vụ Olympic thay vì đầu tư vào đường sá và hạ tầng giao thông — bao gồm cả hạ tầng sạc xe điện — là một quyết định gây tranh cãi.

Ý nghĩa với thị trường Việt Nam

Câu chuyện tại Utah đặt ra bài học thú vị cho Việt Nam trong bối cảnh thị trường xe điện đang phát triển nhanh chóng. Tại Việt Nam, chính sách ưu đãi thuế và phí đăng ký cho xe điện đang là động lực quan trọng thúc đẩy người tiêu dùng chuyển đổi từ xe xăng sang xe điện.

Việc phân bổ nguồn thu từ phí đăng ký phương tiện là vấn đề mà Việt Nam cũng cần cân nhắc kỹ lưỡng. Nếu doanh thu từ phí đăng ký xe không được tái đầu tư vào hạ tầng giao thông — đặc biệt là hệ thống trạm sạc xe điện — thì quá trình chuyển đổi xanh có thể bị chậm lại đáng kể.

Hiện tại, Việt Nam đã có hơn 16.000 trạm sạc được cập nhật trên TramSac.me, cho thấy hạ tầng sạc đang được mở rộng liên tục. Tuy nhiên, để duy trì đà phát triển này, cần có chính sách phân bổ ngân sách minh bạch và ưu tiên đầu tư vào hạ tầng giao thông xanh, tránh tình trạng nguồn thu bị phân tán sang các mục đích khác như trường hợp của Utah.

Tổng kết

Quyết định tăng gấp đôi phí biển số đen tại Utah từ 25 lên 50 USD không chỉ đơn thuần là chuyện tăng phí. Nó phản ánh cách chính quyền địa phương tận dụng nguồn thu từ phương tiện giao thông để phục vụ các mục tiêu ngoài giao thông — trong trường hợp này là Thế vận hội Mùa đông 2034. Đây là bài học cảnh tỉnh cho mọi quốc gia, kể cả Việt Nam, về tầm quan trọng của việc đảm bảo ngân sách giao thông thực sự được sử dụng đúng mục đích, đặc biệt trong giai đoạn chuyển đổi sang phương tiện điện hóa.

Nguồn: Carscoops