Bằng chứng quan trọng biến mất khỏi chiếc Tesla gặp tai nạn kỳ lạ tại Na Uy — thẻ mạng lưu trữ dữ liệu va chạm bị tháo rời bí ẩn

Theo Electrek, một bằng chứng then chốt đã biến mất khỏi chiếc Tesla Model Y liên quan đến vụ tai nạn kinh hoàng tại thành phố Bergen, Na Uy — thẻ mạng (network card) chịu trách nhiệm lưu trữ và truyền dữ liệu va chạm tới máy chủ của Tesla đã bị ai đó tháo rời khỏi xe trong quá trình vận chuyển.

Vụ tai nạn chấn động tại quảng trường sầm uất nhất Bergen

Ngày 13/05/2023, một chiếc Tesla Model Y hoạt động như taxi đã mất kiểm soát tại Torgallmenningen — quảng trường nhộn nhịp nhất thành phố Bergen. Camera hành trình ghi lại cảnh xe tăng tốc lên 90 km/h ngay sau khi lùi vào chỗ đỗ. Chiếc xe lao lên vỉa hè, đâm vào khu vực ngồi ngoài trời của quán Lille Bar, sau đó tiếp tục tăng tốc trên phố Torggaten trước khi bay lên các bậc đá và đâm sầm vào một ki-ốt Narvesen. Hai người đi bộ thoát chết trong gang tấc.

Tài xế — một người có 12 năm kinh nghiệm lái taxi, không say rượu — khẳng định: "Có gì đó không ổn với chiếc xe."

Thẻ mạng biến mất — bằng chứng bị phá hủy?

Phát hiện gây chấn động nhất nằm ở quá trình giám định. Khi chiếc xe được vận chuyển hơn 500 km từ cơ sở của Cục Đường bộ Bergen đến phòng thí nghiệm độc lập tại Østfold, chuyên gia phân tích dữ liệu Simen Huse — một trong năm người được cấp phép sử dụng công cụ Bosch CDR (Crash Data Retrieval) tại Na Uy — phát hiện bảng táp-lô bị tháo dỡ nhiều chi tiết nhựa, ốc vít nằm rải rác bên trong, các kết nối điện bị cắt đứt, và quan trọng nhất: thẻ mạng đã biến mất hoàn toàn.

Đây không phải linh kiện ngẫu nhiên. Thẻ mạng chính là thành phần chịu trách nhiệm kết nối xe với máy chủ Tesla, lưu trữ và truyền tải dữ liệu va chạm. Việc tháo rời đúng bộ phận này đòi hỏi người thực hiện phải có hiểu biết về kiến trúc dữ liệu của xe.

Mâu thuẫn giữa dữ liệu Tesla và bằng chứng video

Hộp đen (event data recorder) của Tesla ghi nhận chân ga bị nhấn trong suốt cả hai lần va chạm, nhưng thiếu mất 6 giây dữ liệu giữa hai cú đâm. Trong khi đó, camera hành trình lại cho thấy đèn phanh sáng rõ ràng trong cả hai lần va chạm — mâu thuẫn trực tiếp với dữ liệu của Tesla.

Cục Đường bộ Na Uy giải thích rằng hệ thống phanh tự động tránh va chạm đã kích hoạt nhưng bị "ghi đè" bởi tín hiệu chân ga. Tuy nhiên, các chuyên gia độc lập bao gồm Huse và nhóm nghiên cứu từ viện Sintef phản bác: lỗi phần mềm hoặc trục trặc điện tử hoàn toàn có thể tạo ra tín hiệu chân ga giả mà không cần tài xế nhấn.

Luật sư bào chữa Torkjell Øvrebø nhận định: rất khó có khả năng một tài xế taxi giàu kinh nghiệm lại nhầm lẫn giữa chân ga và chân phanh hai lần liên tiếp.

Cảnh sát đình chỉ vụ án, tài xế được tuyên vô tội

Tháng 12/2024, cảnh sát Bergen đã đình chỉ vụ án hình sự với lý do "không thể xác định với đủ mức độ chắc chắn rằng tai nạn do lỗi tài xế, cũng như không thể loại trừ hoàn toàn khả năng trục trặc kỹ thuật." Tài xế được tuyên vô tội.

Tiền lệ đáng lo ngại từ vụ kiện tại Florida

Biên tập viên Fred Lambert của Electrek chỉ ra rằng vụ việc này có nét tương đồng với một vụ tai nạn chết người liên quan đến Autopilot tại Florida năm 2019. Trong vụ đó, Tesla đã tải "ảnh chụp va chạm" (collision snapshot) lên máy chủ chỉ trong 3 phút, sau đó xóa dữ liệu cục bộ. Kỹ thuật viên Tesla tuyên bố dữ liệu bị "hỏng", nhưng phân tích pháp y sau đó chứng minh dữ liệu vẫn nguyên vẹn và mới được truy cập gần đây. Bồi thẩm đoàn đã phán Tesla chịu 33% trách nhiệm và phải bồi thường khoảng 6.000 tỷ VND (240 triệu USD).

Tuy nhiên, Lambert cũng nhấn mạnh: "Đây là động cơ và bằng chứng gián tiếp, không phải bằng chứng trực tiếp" về sự can thiệp của Tesla trong vụ Na Uy.

Ý nghĩa với thị trường Việt Nam

Vụ việc tại Na Uy đặt ra bài toán quan trọng cho Việt Nam khi xe điện ngày càng phổ biến: ai sở hữu và kiểm soát dữ liệu va chạm của xe điện? Tại Việt Nam, với sự hiện diện ngày càng lớn của VinFast và các hãng xe điện Trung Quốc, việc xây dựng khung pháp lý về lưu trữ và tiếp cận dữ liệu xe điện sau tai nạn là vô cùng cần thiết.

Bên cạnh đó, khi hạ tầng trạm sạc mở rộng nhanh chóng trên toàn quốc, các cơ quan quản lý cần đảm bảo rằng dữ liệu từ xe điện — bao gồm cả dữ liệu vận hành và va chạm — được lưu trữ minh bạch, có thể truy xuất độc lập khi cần phục vụ điều tra tai nạn, thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào nhà sản xuất.

Tổng kết

Vụ biến mất thẻ mạng từ chiếc Tesla Model Y tại Na Uy không chỉ là câu chuyện về một tai nạn cụ thể — nó phơi bày lỗ hổng nghiêm trọng trong quy trình quản lý bằng chứng số từ xe điện. Khi phương tiện ngày càng phụ thuộc vào phần mềm, câu hỏi về tính minh bạch dữ liệu và trách nhiệm của nhà sản xuất sẽ trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết — không chỉ tại Na Uy hay Mỹ, mà còn tại những thị trường xe điện đang bùng nổ như Việt Nam.

Nguồn: Electrek