Bản đồ điện gió Canada đang thay đổi — Ontario quay lại, Quebec đặt mục tiêu 10.000 MW, Nova Scotia nhắm tới điện gió ngoài khơi

Theo CleanTechnica, ngành điện gió tại Canada đang bước vào giai đoạn tái định hình với những chuyển biến đáng kể tại nhiều tỉnh bang. Sự kiện Ontario — một trong những thị trường điện lớn nhất nước — chính thức quay lại đấu thầu năng lượng tái tạo sau nhiều năm trì hoãn được xem là tín hiệu rõ ràng nhất cho thấy quốc gia này đã chấp nhận thực tế mà họ từng né tránh.

Toàn cảnh điện gió Canada hiện tại

Tính đến đầu năm 2026, Canada có khoảng 19 GW công suất điện gió lắp đặt, xếp thứ 9 thế giới. Tuy nhiên, năm 2025 cả nước chỉ bổ sung vỏn vẹn 347 MW — tương đương mức tăng trưởng dưới 2%, một con số khá khiêm tốn so với tiềm năng.

Theo dữ liệu từ Hiệp hội Năng lượng tái tạo Canada (CanREA) tháng 1/2026, phân bố công suất điện gió theo khu vực như sau:

• Vùng đồng bằng (Alberta, Saskatchewan, Manitoba): khoảng 6,8 GW (36%)
• Ontario: khoảng 5,9 GW (31%)
• Quebec: khoảng 4,3 GW (23%)
• Vùng Đại Tây Dương: khoảng 1,3 GW (7%)
• British Columbia và phía Bắc: khoảng 0,8 GW (4%)

Ontario chính thức quay lại cuộc chơi năng lượng tái tạo

Cơ quan Vận hành Hệ thống Điện Độc lập Ontario (IESO) đã công bố kết quả đấu thầu Long-Term 2, chọn ra 14 dự án với tổng công suất 1.315 MW. Trong đó có hai dự án điện gió lớn — Gichigami Wind và Northern Breeze Wind, mỗi dự án 200 MW — dự kiến sản xuất khoảng 1,25 TWh điện mỗi năm. Điểm đáng chú ý là tất cả các dự án được chọn đều có ít nhất 50% vốn chủ sở hữu từ cộng đồng bản địa (Indigenous equity participation).

Quebec đặt mục tiêu gấp ba công suất điện gió

Hydro-Québec đã công bố Kế hoạch Hành động 2035 với mục tiêu bổ sung hơn 10.000 MW điện gió mới đến năm 2035, kèm theo khoản đầu tư công và tư nhân trị giá hơn 750.000 tỷ VND (trên 30 tỷ USD). Nếu thành công, công suất điện gió của Quebec sẽ tăng gấp ba lần, vượt mốc 14 GW. Lợi thế lớn của Quebec là hệ thống thủy điện sẵn có — nguồn điện có thể điều phối linh hoạt — giúp cân bằng lưới điện khi kết hợp với điện gió.

Nova Scotia nhắm tới điện gió ngoài khơi quy mô lớn

Vùng Đại Tây Dương của Canada cũng đang nổi lên như một điểm sáng. Nova Scotia dự kiến cấp phép cho các dự án điện gió ngoài khơi (offshore wind) với tổng công suất lên tới 5 GW trong đợt đấu thầu đầu tiên năm 2026, và thêm 10 GW trong các đợt tiếp theo. Với hệ số công suất (capacity factor) khoảng 45%, riêng 5 GW đầu tiên có thể sản xuất khoảng 19,7 TWh điện mỗi năm — một con số ấn tượng.

Alberta — tiềm năng lớn nhưng chính sách gây trở ngại

Dù sở hữu nguồn gió dồi dào nhất cả nước, Alberta đang đối mặt với ma sát chính sách ngày càng tăng. Các hạn chế về sử dụng đất và lệnh tạm dừng phát triển năng lượng tái tạo từ năm 2023 đã cản trở đà phát triển. Tuy nhiên, một số dự án lớn như Bull Trail Wind Project (300 MW) vẫn đang trong giai đoạn phát triển.

Sự tham gia của cộng đồng bản địa và năng lực sản xuất nội địa

Canada hiện có 118 dự án điện gió, điện mặt trời và lưu trữ năng lượng do cộng đồng bản địa sở hữu. Về năng lực công nghiệp, nước này có chuỗi cung ứng nội địa đáng kể: nhà máy sản xuất tháp turbine Marmen tại Quebec, nhà máy cánh turbine LM Wind Power tại Gaspé, cùng các nhà cung cấp hệ thống trạm biến áp và dịch vụ lưới điện như Hitachi Energy và GE Vernova.

Bài viết nhấn mạnh rằng thách thức cốt lõi của Canada không phải là thiếu tài nguyên gió hay công nghệ, mà là sự phối hợp — từ tính liên tục trong đấu thầu, hạ tầng truyền tải điện, đến kết nối lưới điện liên tỉnh.

Ý nghĩa với thị trường Việt Nam

Câu chuyện của Canada mang nhiều bài học giá trị cho Việt Nam — quốc gia cũng đang đẩy mạnh phát triển điện gió, đặc biệt là điện gió ngoài khơi. Theo Quy hoạch điện VIII, Việt Nam đặt mục tiêu phát triển 6.000 MW điện gió ngoài khơi đến năm 2030, con số tương đương với đợt đấu thầu đầu tiên của Nova Scotia.

Thách thức về "sự phối hợp" mà Canada đang đối mặt cũng rất quen thuộc với Việt Nam: từ quy trình cấp phép phức tạp, hạ tầng truyền tải chưa theo kịp tốc độ phát triển nguồn điện, đến cơ chế giá mua điện chưa đủ hấp dẫn. Mô hình Quebec — kết hợp thủy điện điều phối với điện gió — cũng là hướng đi tiềm năng cho Việt Nam khi nước ta có hệ thống thủy điện lớn tại miền Trung và Tây Nguyên.

Bên cạnh đó, sự phát triển của năng lượng tái tạo tại Canada gián tiếp thúc đẩy xu hướng điện khí hóa giao thông — tạo thêm động lực mở rộng hạ tầng trạm sạc xe điện trên toàn cầu, bao gồm cả Việt Nam.

Tổng kết

Canada đang bước vào kỷ nguyên mới của điện gió với sự tham gia đồng loạt của nhiều tỉnh bang, từ Ontario quay lại đấu thầu, Quebec đặt mục tiêu tham vọng gấp ba công suất, đến Nova Scotia mở cánh cửa cho điện gió ngoài khơi. Tuy nhiên, thành công cuối cùng phụ thuộc vào khả năng phối hợp liên tỉnh và đầu tư hạ tầng truyền tải — bài học mà bất kỳ quốc gia nào đang phát triển năng lượng tái tạo, bao gồm Việt Nam, đều cần ghi nhận.

Nguồn: CleanTechnica