AutoTrader: Khủng hoảng nhiên liệu tại Nam Phi đẩy doanh số xe diesel xuống dốc — người dân bắt đầu tìm đến xe điện

Theo CleanTechnica, cuộc khủng hoảng nhiên liệu đang diễn ra tại Nam Phi có thể đang làm được điều mà các chính sách hỗ trợ xe điện chưa bao giờ đạt được: thúc đẩy người tiêu dùng chuyển từ xe diesel sang các phương tiện chạy điện. Dữ liệu từ AutoTrader — nền tảng mua bán ô tô trực tuyến lớn nhất Nam Phi — cho thấy sự thay đổi rõ rệt trong hành vi tìm kiếm của người dùng chỉ trong vòng 4 tuần.

Xe diesel mất sức hút, xe điện bứt phá về lượng tìm kiếm

Ông George Mienie, Giám đốc điều hành AutoTrader, cho biết lượng tìm kiếm xe diesel trên nền tảng đã giảm 18% trong khoảng thời gian 4 tuần. Ngược lại, lượng tìm kiếm xe điện chạy pin (BEV — battery-electric vehicle) tăng vọt 45%, còn xe hybrid (HEV — hybrid electric vehicle) cũng ghi nhận mức tăng 16%.

Sự chuyển dịch này đến từ bối cảnh căng thẳng tại Trung Đông đẩy giá nhiên liệu toàn cầu lên cao. Với người tiêu dùng Nam Phi — vốn quen thuộc với xe diesel nhờ giá nhiên liệu phải chăng và quãng đường di chuyển dài — chi phí vận hành tăng mạnh đang buộc họ phải cân nhắc lại lựa chọn phương tiện.

Nghịch lý: Nhu cầu tăng nhưng doanh số vẫn thấp

Dù lượng tìm kiếm xe điện tăng ấn tượng, thực tế doanh số xe điện tại Nam Phi vẫn ở mức rất khiêm tốn. Trong năm 2025, toàn quốc gia này chỉ bán được 1.018 chiếc BEV, chiếm vỏn vẹn 0,17% trong tổng số 596.818 xe được tiêu thụ. Con số này thậm chí còn giảm 17% so với 1.231 chiếc bán ra trong năm 2024.

Doanh số xe hybrid cũng không khá hơn, giảm 6% xuống còn 12.751 chiếc, dù tổng thị trường ô tô Nam Phi tăng trưởng mạnh 15,7% — đạt mức cao nhất trong một thập kỷ.

Một trong những rào cản lớn nhất là nguồn cung không theo kịp cầu. AutoTrader ghi nhận lượng tin đăng bán xe điện giảm 3% ngay trong thời điểm nhu cầu tăng mạnh — cho thấy sự thiếu hụt hàng tồn kho đang kìm hãm tiềm năng tăng trưởng của phân khúc này.

Thiếu chính sách hỗ trợ — bài toán chung của nhiều quốc gia

Điểm đáng chú ý là Nam Phi hiện không có chính sách ưu đãi nào dành cho xe điện, từ trợ giá mua xe, miễn thuế cho đến hỗ trợ xây dựng hạ tầng trạm sạc. Chính vì vậy, giá nhiên liệu tăng cao lại trở thành "chính sách" hiệu quả nhất, thúc đẩy người tiêu dùng tự tìm đến xe điện như một giải pháp tiết kiệm chi phí dài hạn.

Trong ngắn hạn, AutoTrader khuyến nghị người dân Nam Phi áp dụng các biện pháp tiết kiệm nhiên liệu như: làm việc từ xa khi có thể, giảm tốc độ trên đường cao tốc ít nhất 10 km/h, sử dụng phương tiện công cộng và đi chung xe (carpooling).

Ý nghĩa với thị trường Việt Nam

Câu chuyện tại Nam Phi mang đến bài học thú vị cho Việt Nam. Khác với Nam Phi, Việt Nam đang có nhiều lợi thế hơn trong cuộc chuyển đổi sang xe điện:

• VinFast đã xây dựng hệ sinh thái xe điện nội địa với nhiều mẫu xe đa dạng từ phân khúc bình dân đến cao cấp
• Mạng lưới trạm sạc xe điện đang được mở rộng nhanh chóng trên toàn quốc, với sự tham gia của cả V-Green và các đơn vị tư nhân
• Chính phủ đã ban hành các chính sách ưu đãi thuế, giảm phí trước bạ cho xe điện — điều mà Nam Phi hoàn toàn thiếu vắng

Tuy nhiên, Việt Nam cũng không nên chủ quan. Giá xăng dầu biến động khó lường do tình hình địa chính trị toàn cầu là một yếu tố mà bất kỳ thị trường nào cũng cần lường trước. Việc đẩy mạnh hạ tầng trạm sạc — có thể tra cứu tại TramSac.me — và tiếp tục duy trì chính sách hỗ trợ sẽ giúp Việt Nam giữ vững đà chuyển đổi xanh mà không phụ thuộc vào "cú sốc" giá nhiên liệu.

Tổng kết

Trường hợp Nam Phi cho thấy khi giá nhiên liệu tăng cao, ngay cả những thị trường thiếu chính sách hỗ trợ cũng chứng kiến người tiêu dùng quay sang xe điện. Tuy nhiên, sự quan tâm tăng vọt sẽ chỉ chuyển thành doanh số thực sự khi nguồn cung xe điện đủ đáp ứng và hạ tầng sạc được phủ rộng. Đây là bài học quan trọng cho mọi quốc gia đang trên hành trình điện hóa giao thông, bao gồm cả Việt Nam.

Nguồn: CleanTechnica