Agrivoltaics — giải pháp kết hợp điện mặt trời và nông nghiệp có thể giải quyết bài toán đất đai lớn nhất của Philippines

Theo CleanTechnica, một trong những chỉ trích lớn nhất đối với điện mặt trời quy mô lớn là việc cạnh tranh đất đai với nông nghiệp. Tại Philippines — nơi diện tích đất canh tác vừa hạn chế vừa đóng vai trò kinh tế quan trọng — cuộc tranh luận này ngày càng gay gắt khi quốc gia này đẩy mạnh phát triển năng lượng tái tạo. Tuy nhiên, một giải pháp mang tên agrivoltaics (nông nghiệp quang điện) đang chứng minh rằng điện mặt trời và trồng trọt hoàn toàn có thể cùng tồn tại trên một mảnh đất.

Dự án agrivoltaics quy mô thương mại đầu tiên tại Đông Nam Á

Tập đoàn Citicore Renewable Energy Corporation đã đưa vào vận hành một cơ sở điện mặt trời quy mô lớn gần 200 MW tại tỉnh Batangas, Philippines. Điểm đặc biệt của dự án này là sự kết hợp giữa ba yếu tố: sản xuất điện mặt trời, canh tác nông nghiệp và lưu trữ năng lượng bằng pin. Đây được đánh giá là một trong những dự án đầu tiên tại Đông Nam Á đưa agrivoltaics vượt qua giai đoạn thí điểm, tiến thẳng vào vận hành thương mại.

Trước khi triển khai dự án tại Batangas, Citicore đã tiến hành các đợt thử nghiệm sơ bộ tại các trang trại điện mặt trời ở tỉnh Tarlac. Tại đây, các nhà nghiên cứu tập trung trồng các loại cây chịu bóng râm có giá trị kinh tế cao như nghệ dưới các tấm pin quang điện. Các yếu tố được đánh giá bao gồm:

• Khả năng sinh trưởng của cây trồng dưới bóng tấm pin
• Điều kiện đất đai và khả năng giữ ẩm
• Nhiệt độ mặt đất thay đổi nhờ bóng râm từ tấm pin
• Tính tương thích giữa hoạt động canh tác và bảo trì hệ thống điện mặt trời

Kết quả từ các đợt thử nghiệm tại Tarlac được mô tả là "đủ khả quan để ảnh hưởng đến các quyết định phát triển sau này", giúp định hình các thông số quan trọng như khoảng cách giữa các tấm pin, chiều cao lắp đặt và lựa chọn giống cây trồng phù hợp cho dự án quy mô lớn tại Batangas.

Thách thức còn tồn tại

Dù kết quả ban đầu rất tích cực, agrivoltaics vẫn còn nhiều câu hỏi chưa có lời giải đáp rõ ràng. Các vấn đề cần nghiên cứu thêm bao gồm: năng suất cây trồng trong dài hạn, nhu cầu tưới tiêu, chi phí bảo trì, hiệu quả kinh tế tổng thể của dự án, cũng như phản ứng cụ thể của từng loại cây trồng đối với điều kiện che bóng khác nhau.

Tuy nhiên, với việc Philippines trở thành một trong những quốc gia Đông Nam Á đầu tiên triển khai agrivoltaics ở quy mô công nghiệp, dự án Batangas sẽ cung cấp dữ liệu vận hành thực tế quý giá để các nhà phát triển khác trong khu vực tham khảo và học hỏi.

Ý nghĩa với thị trường Việt Nam

Bài toán đất đai cho điện mặt trời tại Philippines có nhiều điểm tương đồng với Việt Nam. Nước ta cũng đang đối mặt với áp lực lớn giữa phát triển năng lượng tái tạo và bảo vệ quỹ đất nông nghiệp — đặc biệt tại các vùng đồng bằng trọng điểm lúa gạo.

Mô hình agrivoltaics nếu được áp dụng tại Việt Nam có thể mang lại lợi ích kép: vừa sản xuất điện sạch phục vụ cho hạ tầng sạc xe điện đang phát triển mạnh mẽ, vừa duy trì hoạt động canh tác. Với sự mở rộng nhanh chóng của mạng lưới trạm sạc xe điện trên toàn quốc nhờ VinFast và các nhà đầu tư khác, nhu cầu điện sạch ngày càng tăng. Agrivoltaics có thể là một phần của giải pháp cung cấp nguồn năng lượng tái tạo bền vững cho hệ sinh thái xe điện Việt Nam.

Bên cạnh đó, bóng râm từ tấm pin mặt trời giúp giảm nhiệt độ mặt đất và giữ ẩm tốt hơn — điều đặc biệt có giá trị trong bối cảnh biến đổi khí hậu đang khiến nhiều vùng nông nghiệp Việt Nam phải đối mặt với hạn hán và nắng nóng khắc nghiệt.

Tổng kết

Dự án agrivoltaics gần 200 MW của Citicore tại Batangas đánh dấu bước tiến quan trọng cho năng lượng tái tạo tại Đông Nam Á. Thay vì buộc phải chọn giữa điện mặt trời hoặc nông nghiệp, mô hình này chứng minh rằng cả hai có thể cùng phát triển trên một diện tích đất. Đối với Việt Nam và các quốc gia trong khu vực đang phải cân bằng giữa an ninh lương thực và chuyển dịch năng lượng, đây là một hướng đi đáng để theo dõi và nghiên cứu áp dụng.

Nguồn: CleanTechnica